26/05/2026
25 maja 2026 r. Leon XIV opublikował swoją pierwszą encyklikę „Magnifica humanitas” (z łac. Wspaniałe człowieczeństwo) – o podtytule „O trosce o osobę ludzką w dobie sztucznej inteligencji”. Data nie jest przypadkowa, ponieważ encyklika została opublikowana w 135. rocznicę „Rerum novarum” Leona XIII.
Magnifica humanitas nawiązuje zatem do tradycji katolickiej nauki społecznej, zapoczątkowanej przez Rerum novarum, i podejmuje problem ochrony godności osoby ludzkiej w warunkach rozwoju sztucznej inteligencji (SI), cyfryzacji i robotyzacji. W warstwie symbolicznej dokument zestawia dwa biblijne obrazy: wieżę Babel oraz odbudowę murów Jerozolimy, przeciwstawiając logikę dominacji logice wspólnotowej odbudowy dobra wspólnego.
Podobnie jak Leon XIII zmierzył się z rewolucją przemysłową, tak papież Leon XIV uznaje sztuczną inteligencję za jedną z przełomowych rewolucji naszych czasów – siłę, która będzie kształtować sposób, w jaki ludzie pracują, myślą, nawiązują relacje, tworzą, uczą się i kształtują samych siebie. Encyklika nie odrzuca sztucznej inteligencji, lecz dostrzega zarówno rzeczywiste korzyści płynące z tej technologii, jak i poważne zagrożenia z nią związane.
Prawdziwym pytaniem jest to, jaka wizja człowieka kryje się za tą technologią. Papież Leon przedstawia przyszłość sztucznej inteligencji poprzez dwa biblijne obrazy: Wieżę Babel oraz odbudowę murów Jerozolimy. Wieża Babel symbolizuje ludzkość próbującą zbudować świat bez Boga – cywilizację naznaczoną pychą, samowystarczalnością i dążeniem do władzy oderwanej od prawdy. Jerozolima z kolei symbolizuje odbudowę w duchu pokory, wspólnej odpowiedzialności, różnorodności głosów i co najważniejsze – stawiając Boga w centrum. To jest wybór, przed którym stoimy. Nie chodzi o to, czy sztuczna inteligencja stanie się bardziej zaawansowana, ale czy w tym procesie staniemy się bardziej wierni, mądrzejsi i bardziej ludzcy.
Etyka nie zaczyna się dopiero w momencie wykorzystania technologii. Zaczyna się już na etapie jej projektowania. Papież Leon równie jasno określa, czym żadna maszyna nigdy nie będzie mogła się stać. Sztuczna inteligencja może naśladować inteligencję, ale nie potrafi kochać, poświęcać się, okazywać współczucia ani ponosić odpowiedzialności moralnej. W świecie coraz bardziej kształtowanym przez ekrany i sztuczne relacje papież Leon ostrzega, że jednym z największych zagrożeń jest stopniowy zanik prawdziwej ludzkiej obecności.
Tymczasem chrześcijaństwo opiera się na czymś zupełnie innym. Drogą do pełni życia nie jest ubóstwianie technologii i ludzkiego umysłu, lecz łaska dana nam za darmo przez Boga, z która człowiek powinien współpracować. Technologia może nam pomóc, ale nie może nas zbawić. Żadna maszyna i żadna technologia nie jest w stanie zaspokoić najgłębszych tęsknot ludzkiego serca. Może to zrobić tylko Jezus Chrystus: „Tym, co zbawia człowieka, jest miłość Boża” (Magnifica humanitas, p. 232).
Ciekawostka:
W opublikowanej dzisiaj encyklice „Magnifica Humanitas” papież Leon XIV cytuje J.R.R. Tolkiena, aby pokazać, jak stawić czoła wyzwaniom związanym ze sztuczną inteligencją, nie ulegając pokusie, by chcieć wszystko kontrolować. W punkcie 213, papież dosłownie cytuje fragment z „Władca Pierścieni”: „Nie do nas należy panowanie nad wszystkimi falami przepływającymi przez ten świat; my mamy za zadanie zrobić, co w naszej mocy, dla tej epoki, w której żyjemy, wytrzebić chwasty ze znanego nam pola, aby przekazać następcom rolę czystą, gotową do uprawy”.
ks. Paweł Szlezinger SCJ
*Zdjęcie: Vatican Media ..........................................
🤝Wesprzyj nas w ewangelizacji:
👉 Link w komentarzu
