https://t.me/taskardalibanilimi

Taskar Daliban Ilimi, Kano (2026)

17/07/2026

Ƴar uwa, a rayuwa ba ki da alƙawarin ko tabbacin za ki kasance enough, akwai ranakun farin ciki, akwai kuma ranakun da za su sa ki ji ƙunci ko ma ki yi kuka. Amma ki sani, komai yana wucewa, kada ki bari wata matsala ta sa ki manta da rahamar ubangijinki Allah Ta'ala.

Ki daraja kanki kafin ki nemi wani ya daraja ki, mutuncin mace ba ya cikin kwalliya ko yawan masu zuwa yabonta kaɗai, yana cikin tarbiyyarta, ɗabi'arta da tsoron Allah. Kada ki yi gaggawar yarda da duk wanda ya zo miki da kalaman soyayya, wasu kalaman suna da daɗin ji, amma ba su da gaskiya. Ki duba hali, ki duba aiki, domin su ne ke bayyana ainihin mutum.

Ki yi ibadarki, ki riƙe sallarki, ki yawaita addu'a, ki girmama iyayenki ta hanyar biyayya gare su akan daidai, kuma ki kasance mai kyautatawa mutane. Duk abin da kika rasa saboda biyayyar Allah da Manzonsa, Allah zai maye miki da abin da ya fi shi alkhairi. Ki tuna ko ki sani, darajar mace ba ta cikin yawan mabiyanta ko abin da ta mallaka, darajarta tana cikin mutuncinta, iliminta da irin kyakkyawan tarihin da za ta bari a bayanta.

Allah ya tsare ki, ya shirya miki rayuwa, ya ba ki mijin kirki nagari idan kina nema, ya sa ƙarshen rayuwarki ya kasance kyakkyawan ƙarshe.

Rt. Ibrahim Abdu Hamza.

24/04/2026

Muna rayuwa, amma da yawa daga cikinmu ba su san abin da Allah ya yarda da shi ba, ba su san abin da Manzon Allah SAW ya koyar ba. Mutane da yawa suna tafiyar da rayuwarsu ne bisa zato, al'ada, da son zuciya, maimakon su rayu a bisa ilimi da gaskiya.

Allah mai girma da buwaya da ɗaukaka ya aiko Manzonsa SAW da haske na shiriya, ya nuna mana tafarki madaidaici, tafarkin da babu duhu ko ruɗani a cikinsa. Hanya ce bayyananna, wadda dare da rana suke daidai a cikinta wajen bayyana gaskiya da karɓa da aiki. Amma duk da haka, mutane da yawa sun kauce wa wannan hanya, saboda rashin sani, sakaci da bin son rai.

Haƙiƙa ilimi shi ne ginshiƙi kuma fitilar rayuwa, shi ne makamin da ke kare mutum daga ruɗu, daga ɓarna, da kuma faɗawa cikin kuskure. Ilimi ne ke koya wa mutum yadda zai san Ubangijinsa, da yadda zai bauta masa, da yadda zai tafiyar da rayuwarsa cikin tsari ta hanyar koyi da fiyayyen halitta.

Mutumin da ba shi da ilimi ko baya aiki da iliminsa tamkar matafiyi ne a cikin duhu, yana tafiya amma bai san inda ya dosa ba. Yana iya ɗaukar kuskurensa da ɓarnarsa a matsayin daidai, saboda babu hasken ilimi a gabansa. Wannan ya sa neman ilimi ba zaɓi ba ne, wajibi ne.

Allah ka shiryar da zuƙatanmu zuwa ga gaskiya, ka sanya mu zama cikin bayinka masu neman ilimi domin neman yardarka, ta hanyar biyayya da ƙauna ga fiyayyen halittarka Annabi Muhammad SAW, domin bin dokoki da nisantar saɓawa umarninka.

Allah ka ba mu ilimi mai amfani, ka ƙara mana fahimta, ka albarkaci abin da muka sani, ka sa iliminmu ya zama hujja a gare mu ba hujja a kanmu ba.

15/02/2026

Azumin watan Ramadan babbar ni'ima ce da Allah ya yi wa bayinsa, lokaci ne da Musulmi yake dakatawa daga shagulan duniya, ya mayar da hankali ga bautar Allah, tuba da gyaran ayyukansa. Duk wanda ya san darajar wannan wata, ba zai bari ya zo ya wuce k**ar sauran watanni ba, saboda ya san dama ce da ba kowa ke sake samun irin ta ba.

Azumi yana koyar da haƙuri da juriya, yana kuma sa mai hali tunawa da halin da mabuƙata ke ciki, domin ya kan tuna akwai waɗanda wannan halin nasu ne na kullum a rayuwa. Sannan idan mutum yana azumi amma harshensa bai daina ƙarya ba, bai daina gulma da cin mutunci ba, to zai iya rasa manyan abin da ake nema a azumi, domin ana so azumi ya zama katanga tsakanin bawa da saɓo, ya gyara ɗabi'arsa, ya sa shi ya zama mutum nagari a mu'amalarsa da kowa da komai.

A cikin wannan wata mai albarka ne aka saukar da Alƙur'ani domin ya zama shiriya ga bayin Allah, Saboda haka ne ɗaliban Ilimi, Malamai da magabata s**a fi ba wa karatun Alƙur'ani muhimmanci a Ramadan, suna yawaita tilawarsa, tadabburin ma'anoninsa, nazari, domin su ƙara kusanci da Ubangijinsu.

Watan Ramadan, wata ne na addu'a da neman gafara, dama ce ta tuba, dama ce ta komawa ga Allah kafin ƙurewar lokaci, mai hankali shi ne wanda zai yi amfani da wannan dama tun yana da rai. Daga cikin falalar wannan wata akwai daren Lailatul Kadr, daren da ibada a cikinsa ta fi ta lokuta da yawa, ashe duk mai neman alkhairi ba zai yi sakaci da irin wannan ni'ima ta wannan wata ba.

Ya dace Musulmi ya yi shiri tun kafin watan ya zo, ya gyara niyyarsa, ya nemi yafiyar waɗanda ya taɓa ɓata wa rai ko ya yi musu laifi, ya kuma tsara irin ayyukan alkhairin da zai yawaita, amma idan Ramadan ya zo ya tafi ba tare da an samu canji ba, to wannan babbar asara ce ga duk wanda hakan ta same shi, wanda kuma har bayan watan ya wuce, ana so a ga tasirinsa a rayuwa.

A ga ƙarin ibada, a ga kyakkyawar mu'amala, a ga tsoron Allah a zahiri da ɓoye, Allah ya riskar da mu, ya sa mu dace da cin moriyar wannan wata, ya karɓi azuminmu da ibadunmu, ya sanya mu cikin bayinsa ƴantattu, nagari a wannan wata.

06/02/2026

Babu wata garkuwa a rayuwar Musulmi ta tsari daga abin cutarwa ko sharri da yake daga mutum, aljan, dabbobi, ko wani abin tsoro, da ya fi Azkar na addu'o'in da s**a tabbata daga sunna ta Annabi Muhammad SAW.

Duk wanda ke zuwa wajen wasu malamai ko wani mutum don neman maganin tsari ko wani irin magani na kariya, to ya sani yana cikin haɗari babba musamman a abin da Allah ne yake yi. Rashin ilimi, da ƙarancin sanin Allah SWT ya sa wasu ke zuwa wajen bokaye ko wasu bokayen malamai, suna ba su magani ko wani abu da sunan tsari ko kariya, Malamai wanda ke haɗa kai da mugayen Aljanu ko wasu hanyoyi na sharri domin cutar da wani ko wasu.

Ka sani ya kai bawan Allah, babu wanda zai iya cutar da wani ko kare wani sai da izinin Allah k**ar yadda aka tabbatar mana daga Alƙur'ani bisa fahimta ta magabata na ƙwarai. Saboda haka, ka dogara ga Allah, ka jingina al'amuranka gare shi, duk abin da kake nema ya na hannunsa, kuma shi kaɗai ne mai karewa, mai ba da tsari da kariya, kuma mai wadatarwa da jiɓantar dukkan al'amuran bayinsa, komai da izininsa yake wanzuwa da faruwa.

Addu'o'in nan da kake karantawa a kullum, musamman waɗanda ka koya wanda s**a tabbata ingantattu, idan ka yi su da cikakken yaƙini da imani, lalle za su isar maka. Allah zai kare ka daga duk wani abin cutarwa, ko da kuwa an ƙaddara faruwarsa a gare ka, ma'ana za su amfane ka a inda ba ka yi tsammani ba.

Mu da Malamanmu wanda sheɗan ya yaudare su da masu biye musu, Allah ya shiryar da mu zuwa tafarki madaidaici, ya kare mu da kariyarsa, ya tsare mu da tsarinsa.

Ibrahim Abdu Hamza.

19/01/2026

A kullum, ilimi shine gaba da komai. Karatu da ilimi sune su ke buɗe tunani da zuciya da kawo mafita; sune su ke haska rayuwa. Kuma, duk wanda ya yi su da gaske da kyakkyawar zuciya, sai ya zama mai amfani da amfanarwa.

A duk hirar da za'a yi, ka da ka taɓa yarda a ce maka karatu da ilimi abin banza ne, saboda ka ga wasu basu yi karatu ko ilimi ba amma suna samun abin duniya da dukiya - wannan ba ma'auni bane, saboda kowa na iya samu, mai ilimi da mara ilimi.

Karatu da ilimi wasu fasaha ne da suke saita rayuwarka kuma suke riko da kai wurin yanda za ka na inganta al'ummaranka da cimma abubuwa cikin hankali da basira da sauki.

Ba shakka, ba lallai ne ilimi da karatu su baka kuɗi irin na masu kuɗi ba, amma za su iya kareka daga wauta da ganganci irin na wasu masu kuɗin. Kuma, matukar kanada ilimi kuma ka kiyaye ilimi kuma kayi amfani da shi, zai taimakeka.

Matsalar a yau ita ce, wasu da yawa ba su tsayawa su yi karatu da kyau da gaske. An ɗauka sunan nan anje makaranta ko an samu takardan shaidar karatu shine, an samu karatu da ilimi. A karshe, tunda babu ilimin da gaske kuma ba a ga amfaninsa da kyau ba, sai su zaci rayuwarsu na makaranta abar banza ne kawai - kuma laifinsu ne.

A zahiri, ko wadanda ba su karatu da neman ilimi da muke gani suna samun kuɗi, za mu ga ba da wasa suke yin abubuwan da suke yi ba. Don menene za mu yi zaton in bamu yi karatu da kyau ba za mu samu amfani da cin moriyar ilimi? Dole sai mun rike abinda muke yi da kyau da gaske, kafin mu ga amfaninsa.

Karatu da ilimi ba abin banza ba ne, kuma duk wanda ya yi su da kyau, ba zai taɓa wulakanta ba - ko an so a wulakantar da shi. Don haka, mu dage. In zamu yi karatu, mu yi da kyau. Muna iya samun kuɗi k**ar jahilin da bai yi karatu ba, amma jahili ba zai taɓa zama mai ilimi ba - sai ya yi karatun da mu ka yi.

BIN ISAH. 2025.

16/01/2026

MUSULINCI HANYAR RAYUWA

Musulinci addini ne, amma bayan kasancewarsa addini, hanyar rayuwa ne. Shi yasa babu wani motsi ko wani abu da za ka yi a matsayinka na musulmi face sai ka ji musulinci yana da magana akanka gameda wannan abin.

Misali:

A musulinci ne kawai bayan ka samu dukiya mai yawan gaske, kuma bahaushe yace wai dukiya yaren mai ita take ji, to amma musulinci zai maka iko da wannan dukiyar, ya kafa maka sharuɗɗa guda biyar:

1. WAJIBI: Musulinci zai ce maka wajibi ne ka kashe wani yanki na kuɗinka akan wani aiki. Misali: Zakkah. Kuma Zakkar nan, musulincin ne dai zai faɗa maka irin mutanen da za ka bawa Zakkar.

Sauran misalan wajibci ya haɗa da biyan bashin da ake binka, kula da kanka da sauran waɗanda haƙƙinsu ke wuyanka. Duk wannan wajibi ne ka kashe dukiyar akansu. Wato dole ne. Idan ba ka yi ba, Allah Yana jiran zuwanka lahira. Za ka gane kurenka.

2. MUSTAHABBI: Musulinci zai ce maka akwai wasu abubuwa da yake kwaɗaitar da kai yinsu, bayan ka gama kashe dukiyar da ta zama maka wajibi ka kashe. Sai musulinci yace akwai waɗansu ayyuka masu kyau waɗanda idan ka yi su, za ka samu lada wajen Allah in har ka tsarkake niyyarka. Misali: gina masallaci, makarantu, asibitoci, rijiya, taimakon marayu, bada sadaqa kawai ga masu rauni (banda zakkah), biyawa yaran talakawa kuɗin makaranta ko magani.

Duk waɗannan ayyuka ne na lada. Idan ka yi su, ka samu kada. Wasunsu ma falala ce sosai za ka samu a lahira, k**ar gina masallaci da taimakon marayu. Waɗannan za su maida kai wani special mutum ne a cikin Al-Jannah ma. Wasunsu albarka suke ƙarawa cikin dukiyarka da rayuwarka. To abin nufi dai: waɗannan ayyuka idan ka yi, Allah zai baka lada. Idan ka ƙi yi, babu komai; yi zamanka babu lada babu zunubi.

3. MAKRUHI: Akwai waɗansu abubuwa waɗanda Musulinci zai ƙyamaci ka kashe dukiyarka ta hanyarsu, amma ba zai k**a ka da lefi ba don ka kashe kuɗin naka ta hanyar. Don haka, idan ka karɓi ƙyamar ka ƙi kashewa, to sai ka samu lada. Amma idan ka kashe kuɗin naka ta hanyarsu duk da cewa musulinci yana ƙyamar hakan, to ba ka yi lefi ba. Ma’ana, babu zunubi.

Galibi irin wannan ya fi zuwa ne ta fuskar israfi da almubazzaranci. Wato ɓarnar dukiya. Ka kashe dukiyarka akan waɗansu abubuwa waɗanda babu wani buƙata, kuma babu wani amfani da zai dawo maka ko da ta hanyar morewa rayuwa ne. Kawai ka kashe kuɗi a banza saboda ka ga kana da kuɗi, alhali akwai wasu hanyoyin da idan ka kashe kuɗin, to ko dai ka samu lada, ko kuma ka more rayuwa.

Misali: ka san cewa plate ɗaya na abinci za ka iya ci a restaurant, amma sai ka yi order na plate har biyar kawai saboda nuna isa! Ka jagwalgwala duk abincin, ka tashi ka bari. Ƙarshe kawai a zubar. Wannan ka yi makaruhi. Haka zalika, ka ɗauki dukiyarka ka biya kuɗin silma don ka kalli wani shirin film, ko wasan ƙwallo. Haka kuma ɗiban maƙudan kuɗaɗe kawai ka bawa ƴan kwallo. Wannan duk tafiyarsu ɗaya, suna wannan babi.

4. HALAL: Akwai waɗansu abubuwa waɗanda idan ka kashe kuɗinka akansu, to babu yabo, babu fallasa. Wato, musulinci ba addini bane na takura da ƙetare iyaka wajen gudun duniya. Musulinci ya baka dama ka kashe kuɗinka domin samarwa kanka abubuwa na jin daɗi.

Misalai a nan: ka ci abinci mai kyau, mai gina jiki (balanced diet). Ka ɗinka kaya masu kyau (Getzner ma kuwa idan kana da hali). Ka gina gida mai kyau, ka zuba A/C ko’ina. Ka siya tikitin jirgi ka je yawon buɗe ido duniya, don ganin abubuwan ban mamaki. Waɗannan duk lafiya lau. Musulinci bai hana ka ba. Ka more rayuwarka cikin abubuwan da s**a halasta. Amfaninka ne, ko amfanin waninka. Wannan yayi.

5. HARAM: Akwai kuma waɗansu abubuwa waɗanda musulinci ya ja maka layi, ya hana ka. Ba ka isa ka yi su ba. Idan ka yi su, to lallai za ka gamu da fushin Wanda ya baka dukiyar, wato Allah. Har abada kada ka kuskura ka sanya ko sisi na dukiyarka cikin waɗannan harkokin.

Misalai a nan: Cin hanci, Rashawa, Riba (Intetest), C**a (su BetNaija, Gambling dai), ayyuka na shari’a ta haramta irin: shan giya, biyan karuwa don yin zina da ita, taimakawa azzalumai, kasuwancin giya ko aladu dss. Waɗannan duk musulinci ya hana ka zuba dukiyarka ciki. Idan kuma ka zuba, to Allah zai maka azaba ko dai tun daga nan duniya ya kwashe albarkar dukiyarka, ko kuma a lahira ya maka azaba da wuta, ko kuma ya haɗa maka biyun.

To shi yasa Musulinci bashi da kishiya. Duk wani addini da ka sani, ba kishiyar musulinci bane. Domin shi musulinci ba wai zallar addini bane mai nuna maka ibada, a’a. Baccin kasancewarsa addini, to hanyar rayuwa ne. Musulinci yana da abin cewa akan duk wani motsinka a duniyar nan.

Allah Ubangiji Ya sa mu dace.

✍️ Ibrahiym. A. El-Caleel
[email protected]

19/12/2025

Manzon ALLAH (ﷺ) Ya ce: “Addu'a uku karɓaɓɓu ne, babu ƙoƙwanto acikin su: Addu'ar mahaifi ko mahaifiya, Addu'ar matafiyi, Addu'ar wanda aka zalunta.” [Albaniy ya inganta shi cikin sahihu Abu-dawud: 1536]

©️ Nusaiba Tasiu Abdulrahim

03/12/2025

kuyi raka'oi biyu na raka'atanal fajr kamin sallan asuba, sunfi duniya da abinda ke cikinta Alkhairi.

Manzon Allah Sallallahu alaihi Wasallama ya kasance yana karanta: Suratul khafirun da Suratul Ikhlas a raka'oi biyu na raka'atanal fajr.

Jiddart Yusuf.

20/09/2025

Ga Ɗalibai na Ilimin Addini, A karatun addini, babu 'shortcut' na zama mai ilimi ko Malami, ta yanda za ka yi wasu dabarbaru cikin shekara ɗaya ko wani kankanin lokaci kawai sai ka zama mai ilimi ko Malami daidai da Malamin da ya shekara ashirin ko talatin ko arba'in yana karatu da karantarwa.

1. A gaskiya, shi kansa wannan tunani da yunkuri alama ce ta rauni da lalacewar al'amarin mai son neman ilimi. Babban abu na farko da zamu fahimta shine, shi التأهيل للتعليم الشرعي - samun cancanta na zama Malami mai koyar da ilimi na Sharia, sai ka samu التأصيل العلمي - kafuwa na ilimi, ma'ana sai ka samu tushe na rikewa da zai rike abinda kake koya na ilimi - k**ar jijiya ga bishiya. Ka yi tunani yaya jijiyan bishiya yake samuwa har yayi karfi.

A bayan samun tushe mai karfi ta hanyan koyon صغائر العلوم - ilimomi kananu da suke haifar maka da alaqa tsakaninka da kananun abubuwa na ilimi, da wannan ka ke fara ginuwa zuwa ga samun manyan ilimai. Kuma, da lokaci mai tsawo ake wannan! Sannan, shi wannan lokaci da kake ɗauka kana karatu shine babban hanyan samun ilimin ba abinda kake koya ba zalla; a waɗannan lokuta na koyo kake ginuwa a tunani da riskar abu kuma kake gane abubuwa da fahimtarsu.

2. Haka nan, k**ar yanda kowa ya sani, daga kananun ilimi ake tafiya zuwa ga manyan ilimomi - كبائر العلوم . Sannan, ba tafiya bace ta الإنتقال المباشر - wato, tashi na kai-tsaye a lokaci guda. A'a, الإنتقال التدرجي - tashi ne mai mataki-mataki a cikin lokuta masu tsayyi. A duk gaɓa, mutum daɗa ginuwa yake yi ta yanda kokarin gaggawa wurin wucewa kan iya haifar wa mutum asara na ilimi da fahimta da gogewa.

A nan, babban abu da zamu daɗa fahimta shine, su waɗannan صغائر العلوم da كبائر العلوم abubuwa masu surori k**ar haka:

صغائر العلوم = الفروع، الجزئيات، الأدوات
Ilimomi da suke na rassa da sassa da kayan aiki na fahimta da nazari cikin abinda ake koyo ko karantawa. Abinda mu ke iya kira da ilimomi na kasa.
كبائر العلوم= الكليات، المبادئ، القواعد العامة
Manyan ilimai na bayanan hukunci masu gamewa da tushe na asalin sako da ka'idadoji masu gamewa. Abinda muke kira da ilimomi na sama.

3. A nan, bisa tsarin koyo, daga "kasa" ake tafiya zuwa "sama", ma'ana daga rassa ake isa zuwa ga tushe, ta yanda duk wanda bai koyi rassa ba ba zai samu isa zuwa ga tushe ba. Kuma da samun tushe ake zama Malami ba da rassa ba - amma kuma, dole sai an samu rassa.

Bisa wannan ne, aka samu zance na azanci da ake wa ɗalibai na ilimi:
من حرم الأصول حرم الوصول
"Duk wanda bai samu usul na ilimi ba, ba zai samu isa zuwa ga ilimi ba." A nan, rashin samun الأصول usul ɗin yana faruwa ne da rashin samun الفروع waɗanda suke kai mutum zuwa ga usul ɗin. Wanda kuma ya rasa usul ba zai kai zuwa yanda ake so ba. A nan, ana iya fassara wannan zance haka:
من حرم الفروع حرم الأصول حرم الحصول
"Duk wanda bai samu sassa na ilimi ba, ba zai iya samu tushen ilimi ba, kuma ba zai samu ilimi ba."

4. A bisa wannan, za mu ga shi yasa ake fara koyon kananun littafai kafin a fara koyon manya a kowani babi. A babin النحو ko الصرف ko البلاغة ko الإنشاء ko الإملاء, duk sai a duba wasu kananun littafai masu sauki, sai a fara da su. A hankali, daga kananu masu saukin sako da bayani, sai a tafi manya masu dunkulallen sako da bayani - wanda sai anyi sharhi ga mutum.

A bangaren القرآن a tajwidinsa da tafsirinsa da qira'arsa, daga haka ake farawa. Haka nan, a babin الحديث a mustalahunsa da littafansa da aka rubutasu, daga kanana zuwa manya. Haka nan, a babin العقيدة sai a fara da littafan tauhidi masu sauki wurin bayanin waye Allah SWT zuwa masu girma suke dunkele bayanai wadanda ake cire hukunci daga cikinsu. Haka, a الفقه a usul din da qawaid ɗinsa. Da sauransu.

5. A dukkan hanyar nan, za mu lura kowani bangaren ilimi da ake koya yanada kananu da manyan bangarori - kuma ba a fahimta ilimi na sama sai an fahimci na kasa. Kuma, da lokaci ake amfani kuma lokaci mai tsayyi. Tabbas, ya k**ata mutum yayi mamaki ace kawai zai samu ilimi a kankanin lokaci kuma ya fahimci yanda zai yi amfani da ilimin wurin gina fahimtar mas'aloli da gina hukunci akan mas'aloli. Saboda, ba kawai zallar karanta littafi ko haddaceshi ba, kana bukatar sanin wurin amfani da ajiye karatun, da haɗa alaqa tsakaninsa da yanuwansa.

A duk wannan tafiya, batu ne na البناء العلمي - samun ginuwa na ilimi da yake kaiwa zuwa ga التأصيل العلمي - samun kafuwa a ilimi wanda ya ke kaiwa zuwa ga التحصيل العلمي - samun ilimi wanda ya kaiwa zuwa ga التأهيل للتعليم الشرعي - cancanta a wurin koyar da ilimi na Shari'a, saboda, yanzu mutum ya samu matsayin shiga cikin martabar mutane da ake kiransu أهل العلم ma'abota ilimi wadanda s**a cancanta a kirasu da العلماء - Malamai na Addini.

6. A nan, muna iya tuna, abinda mai littafin تعليم المتعلم طريق التعلم ya ambata na abubuwan da duk mai neman ilimi zai kudurcesu a yayinda ya saka aniyar neman ilimi:

ألا لا تنال العلم إلا بستة
سأنليك عن مجموعها ببيان

ذكاء وحرص واصطبار وبلغة
وصحبة أستاذ وطول زمان

A dunkule sune: Kokarin fahimta. Kwadayin ilimi mai karfi. Juriya da hakuri na gaske. Guzarin hanya. Zama da koyo a wurin Malami. Ɗaukar tsawon lokaci ana koyo. Daukar lokaci ana koyo, ba kokarin neman ilimi a kankanin lokaci ba.

A babin nan, zamu tuna zance da ke ambatawa don ishara zuwa ga ilimi baki baya samuwa a lokaci guda. Suna cewa:
من جمع العلم جملة فاته جملة
"Wanda ya nemi tara ilimi gaba-ɗaya a lokaci guda, haka ilimin zai rabu da shi gaba-ɗaya a lokaci guda." Yana tara ilimi, ilimin yana tafiya, yana rabuwa da shi. Saboda, ilimi ginuwa yake yi, da haka ya ke taruwa; ba wai a gine kawai yake ba, ana samunsa sai ya zauna.

7. Haka nan, Malam mai Ta'alimu ya nuna mana babban abu a wurin النية في طلب العلم - kulla niyya a wurin neman ilimi shi ne:
وينبغي أن ينوي المتعلم بطلب العلم رضاء الله والدار الآخرة وإزالة الجهل عن نفسه وعن سائر الجهال
"Sannan, mai neman ilimi a yayin neman iliminsa ya k**ata ne ya yi niyya: neman Yardar Allah da Gidan Lahira, kuma don ya gusar wa kansa da jahilci sannan da ma sauran wadanda basu da ilimi..."

A asali, mutum yana neman ilimi ne don neman Yardan Allah da Rabon Lahira, kuma ya samu ilimi akan abinda ya jahilta, sannan sai yayi amfani da iliminsa wurin ilimantar da sauran wadanda basu da ilimi. Ilimi ba ana fara nema don a zama Malami bane. Sannan, ba abu ne na son burge wani da mutum zai ce yinsa a kankanin lokaci shine abinda zai saka a ji sa ko a gansa ko ace ya yi karatu har yana karantarwa.

8. A fahimta, ba laifi bane don mutum ya koyi ilimi don ya karantar da mutane - hasalima, wannan yana daga cikin مقاصد طلب العلم - makasudin neman ilimi, a samu ilimi kuma a karantar da mutane. Hasalima, wanda ya yi ilimi kuma ya ɓoye ilimi, abinda ake kira da كتمان العلم ya zama ba ya karantar da jama'a, wannan ilimi nasa zai zama abin azaba garesa a Ranar Lahira. Amma, son karantarwa ba ya nufin العجلة في طلب العلم وجمعه - gaggawa a neman ilimi da tarashi.

A takaice, yana da kyau, mu fahimci, samun ilimi yana bukatar lokaci mai tsayyi. Sannan, ga dukkan mai son karatu don ya karantar da al'umma, batun sanya lokaci wa neman ilimi ba nasa bane. Neman ilimi a wurinsa har abada ne, har ranar da zai bar duniya. Malamai suna cewa:
إن صناعتنا هذه من المهد الى اللحد
"Ita wannan sana'a tamu daga zanin goyo ne har zuwa cikin ramin kabari."

Don haka, mai neman ilimi na addini, kuma da niyyar karantarwa da zama Malami na Addini, bayada lokacin da zai bar karatu da neman ilimi, kuma da wannan kokarin karatu da karin neman ilimi yake kara wa kansa النضوج في العلم - nuna a ilimi da kuma الرسوخ في العلم - tabbatuwa cikin ilimi - abubuwa da suke haifar wa mutum fahimta na gaske da hukunci na gaske a cikin mas'aloli na ilimi da ilimantar da al'umma da ake bukatar shiryarwa zuwa ga kyakkyawar rayuwa a Gidan Duniya da Gidan Lahira.

Allah SWT ya datar damu.

BIN ISAH. 2025.

10/08/2025

Idan mutum baya son wani ko kuma baya ƙaunar wani, ba a kallon haka a matsayin wani abu na yancin kai ko zuciya kaɗai, sai dai a duba ta fuskar addini. A Musulunci ƙin mutum ba tare da dalilin shari'a ba, zalunci ne, ƙetare haddi ne. Idan aka samu saɓani tsakanin mutane, addini ya koyar da a gyara zuciya, a nemi sulhu, a yafe wa juna. Ƙaunar mutum saboda Allah da kuma ƙin sa saboda Allah, shi ne abin da ake so, k**ar dai idan aka ƙi mutum, to a ƙi shi saboda aikinsa na saɓo ko rashin bin umarnin Allah, ba don halittarsa ko asalinsa ba.

Idan mutum baya son wani, hanyoyin da Sahabbai ke bi sun haɗa da gyaran zuciyarsu ta hanyar yin sulhu, kuma "Ba ya halatta ga musulmi ya ƙi ɗan uwansa sama da kwanaki uku... Bukhari da Muslim". Ko da mutum baya son wani, hakan ba shi ne zai hana ya yi masa adalci a magana ko mu'amala ba. Sahabbai suna yi wa wanda su ke da saɓani da shi addu'a, suna neman Allah Ta'ala ya shiryar da shi. Haka kuma suna guje wa yin gulma ko cin mutuncin mutum a bayansa. Abin da ba a yarda da shi ba, ƙin mutum saboda ƙabilarsa, asalinsa, halittarsa, talaucinsa ko wani abu na son zuciya. Ƙarancin sani ne ke sabbaba haka an kuma yi gargaɗi sosai a kansa, kuma ba a yarda a riƙe ƙiyayyar har ta hana haɗin kai cikin al'amuran jama'a ba.

A wannan aya ta 9 cikin suratul Hujurat, Allah Ta'ala ya sanar da muminai yadda ya k**ata su yi sulhu idan jama'a biyu daga cikinsu s**a yi rikici ko saɓani. Ya umarce su da su sasanta bisa hukunci da shari'ar Allah a kan abin da su ke da saɓani a kai. Idan kuwa ɗaya daga cikin ɓangarorin ta ƙi amincewa da sulhu, ta cigaba da yin zalunci ko ta'addanci a kan ɗayar, Allah Ta'ala ya ba wa muminai izinin yaƙar ɓangaren nan mai zalunci, har sai ta koma ta yarda da hukuncin Allah. Idan kuma sun dawo s**a amince da hukuncin Allah, sai a yi musu sulhu cikin adalci. Allah Ta'ala kuma ya umarci muminai da su tabbatar da gaskiya da adalci a cikin hukuncinsu, domin lalle Allah yana son masu adalci cikin hukuncinsu. Allah Ubangiji Ta'ala ya sa mu dace, ya shiryar da mu.

Ibrahim Abdu Hamza.

Taskar Daliban Ilimi

17/07/2026

24/04/2026

15/02/2026

06/02/2026

19/01/2026

16/01/2026

19/12/2025

03/12/2025

20/09/2025

10/08/2025

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Place Of Worship

Shortcuts

Share

Category

Listing takedown request