06/08/2026
Ìtúmọ̀ Ìwé Onídájọ́ 11:1–40 Gẹ́gẹ́ Bí Ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ọlọ́run (Theology)
Kókó Ọ̀rọ̀: Ìjọba Aláṣẹ Ọlọ́run, Ìgbàgbọ́ Ènìyàn, àti Èwu Ìtara Láìní Ọgbọ́n
Onídájọ́ orí 11 jẹ́ ọ̀kan lára àwọn orí tí a ti jíròrò jù lọ nínú Bíbélì. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀kọ́ ìmọ̀ Ọlọ́run (Theology), ó kọ́ wa nípa ìjọba aláṣẹ Ọlọ́run, ojúṣe ènìyàn, ìgbàgbọ́, aṣáájú, ìbúra, àti àbájáde ẹ̀ṣẹ̀. A gbọ́dọ̀ túmọ̀ orí yìí ní ìmọ́lẹ̀ gbogbo Ìwé Mímọ́, nítorí Ìwé Mímọ́ máa ń ṣàlàyé ara rẹ̀.
I. Ìpìlẹ̀ Ìtàn àti Ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ọlọ́run
Ìwé Onídájọ́ ṣàpèjúwe àkókò kan tí Ísírẹ́lì kò ní olórí orílẹ̀-èdè tó jẹ́ olóòótọ́ sí Ọlọ́run.
Ìwé náà sọ pé:
«"Ní ọjọ́ wọ̀nyí kò sí ọba ní Ísírẹ́lì; olúkúlùkù sì ń ṣe ohun tí ó tọ́ lójú ara rẹ̀." (Onídájọ́ 21:25)»
Ọ̀rọ̀ yìí ṣàkótán ipò ẹ̀mí àwọn ọmọ Ísírẹ́lì. Wọ́n máa ń bọ sínú ìbọ̀rìṣà léraléra. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé Ọlọ́run ń gbé àwọn onídájọ́ dìde láti gbà wọ́n, ọ̀pọ̀ nínú wọn—títí kan Jẹfutà—jẹ́ aláìpé. Ìwé náà ń tọ́ka sí àìní aṣáájú olódodo àti ní ìkẹyìn sí Ọba pípé, Jésù Kristi.
II. Ẹsẹ̀ 1–3: Jẹfutà, Olùgbàlà Tí Wọ́n Kọ̀ Sílẹ̀
Jẹfutà jẹ́:
- Akíkanjú jagunjagun.
- Ọmọ Gílíádì.
- A bí i láti inú obìnrin àgbèrè.
- Àwọn arákùnrin rẹ̀ kọ̀ ọ́ sílẹ̀.
- Wọ́n lé e kúrò nínú ogún baba rẹ̀.
Ìtumọ̀ Ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ọlọ́run
Ọlọ́run sábà máa ń yan àwọn tí ayé kọ̀ sílẹ̀.
Àpẹẹrẹ rèé nínú Ìwé Mímọ́:
- Wọ́n kọ Jósẹ́fù sílẹ̀ kí ó tó di olùgbàlà Ísírẹ́lì.
- Wọ́n fojú kọ Dáfídì kí ó tó di ọba.
- Wọ́n kọ Jésù Kristi sílẹ̀ kí ó tó di Olùgbàlà ayé.
Aísáyà sọ nípa Kristi pé:
«"A kẹ́gàn rẹ̀, a sì kọ̀ ọ́ sílẹ̀ láàrín ènìyàn." (Aísáyà 53:3)»
Yíyan Ọlọ́run dá lórí oore-ọ̀fẹ́ Rẹ̀, kì í ṣe ipò ènìyàn.
III. Ẹsẹ̀ 4–11: Ìpèsè àti Ìtọ́sọ́nà Ọlọ́run (Providence)
Nígbà tí Ísírẹ́lì wà nínú ìṣòro, àwọn àgbààgbà lọ bá Jẹfutà.
Èyí fi hàn pé Ọlọ́run ń ṣàkóso gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ ayé gẹ́gẹ́ bí ète Rẹ̀.
Àwọn tí wọ́n kọ̀ ọ́ sílẹ̀ tẹ́lẹ̀ ni wọ́n padà wá béèrè ìrànlọ́wọ́ lọ́wọ́ rẹ̀.
Jẹ́nẹ́sísì 50:20 sọ pé:
«"Ẹ̀yin pinnu ibi sí mi, ṣùgbọ́n Ọlọ́run yí i padà sí rere."»
Ọlọ́run lè yí àìdá ènìyàn padà sí ìbùkún láì fọwọ́ sí ìwà búburú náà.
IV. Ẹsẹ̀ 12–28: Ẹ̀kọ́ Majẹmu Nínú Ìtàn
Jẹfutà kò yara lọ sí ogun.
Ó kọ́kọ́ fi ìtàn Ísírẹ́lì dá ọba àwọn ọmọ Ámónì lóhùn.
Ó ṣàlàyé pé:
- Ísírẹ́lì kò jí ilẹ̀ Ámónì.
- Wọ́n béèrè láti gba ọ̀nà ní àlàáfíà.
- Síhónì ló kọ́kọ́ gbéjà.
- Ọlọ́run ló fún Ísírẹ́lì ní ìṣẹ́gun lórí àwọn Ámórì.
- Ísírẹ́lì ti gbé ilẹ̀ náà fún nǹkan bí ọ̀ọ́dúnrún ọdún.
Ẹ̀kọ́
Ìtàn gbogbo wà lábẹ́ ìṣàkóso Ọlọ́run.
Ilẹ̀ náà jẹ́ ẹ̀bùn Ọlọ́run gẹ́gẹ́ bí ìlérí majẹmu Rẹ̀ fún Ábúráhámù.
V. Ẹsẹ̀ 29: Ẹ̀mí Mímọ́ Wá Sórí Jẹfutà
«"Ẹ̀mí Olúwa sì wá sórí Jẹfutà."»
Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì jù lọ nínú orí yìí.
Nínú Májẹ̀mú Láéláe, Ẹ̀mí Mímọ́ sábà máa ń wá sórí àwọn aṣáájú láti fún wọn ní agbára fún iṣẹ́ pàtó.
Àpẹẹrẹ:
- Ọtíníẹ́lì
- Gídíónì
- Sámúsìn
- Sáúlù (fún àkókò kan)
- Dáfídì
Síbẹ̀, ìwàláàyè wọn kò pé. Ẹ̀mí Mímọ́ wá sórí Jẹfutà láti fún un ní agbára fún ìṣẹ́gun, kì í ṣe láti fọwọ́ sí gbogbo ìpinnu rẹ̀.
VI. Ẹsẹ̀ 30–31: Ìbúra Jẹfutà
Jẹfutà búra pé:
«"Ohunkóhun tí ó bá kọ́kọ́ jáde láti ilé mi... èmi yóò fi í rú ẹbọ sísun sí Olúwa."»
Kí ló dé tí ìbúra náà kò fi yẹ?
- Ọlọ́run ti fún un ní Ẹ̀mí Rẹ̀.
- Ọlọ́run ti pinnu láti fún un ní ìṣẹ́gun.
Jẹfutà dà bí ẹni pé ó fẹ́ fi ìbúra rà ojú rere Ọlọ́run.
Ẹ̀kọ́ Bíbélì Nípa Ìbúra
Bíbélì gba ìbúra láàyè, ṣùgbọ́n kò kọ́ wa láti bá Ọlọ́run ṣe òwò.
- Númérì 30 kọ́ wa pé ìbúra ṣe pàtàkì.
- Oníwàásù 5:4–5 kìlọ̀ pé ká má ṣe búra láì ronú.
- Jésù sọ pé:
«"Kí 'Bẹ́ẹ̀ni' yín jẹ́ 'Bẹ́ẹ̀ni,' kí 'Rárá' yín sì jẹ́ 'Rárá.'" (Mátíù 5:37)»
Ọlọ́run fẹ́ ìgbọràn ju àwọn ìlérí tí a ṣe láì ronú lọ.
VII. Ẹsẹ̀ 32–33: Ìṣẹ́gun Láti Ọdọ̀ Ọlọ́run
Ọlọ́run fún Jẹfutà ní ìṣẹ́gun.
Ṣùgbọ́n Ìwé Mímọ́ kò sọ pé Ọlọ́run san èrè fún ìbúra rẹ̀.
Ìṣẹ́gun náà wá nítorí pé Ọlọ́run ti pinnu láti gba Ísírẹ́lì.
Ìgbàlà àti ìṣẹ́gun wá nípasẹ̀ oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run, kì í ṣe nípasẹ̀ ìbúra.
VIII. Ẹsẹ̀ 34–39: Ọmọbìnrin Jẹfutà
Apá yìí ti jẹ́ kókó ìjíròrò fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún.
Ìwòye Kínní: A Fi Gẹ́gẹ́ Bí Ẹbọ Gidi
Àwọn onímọ̀ ẹ̀kọ́ Ọlọ́run kan gbà pé Jẹfutà fi ọmọbìnrin rẹ̀ rú ẹbọ gidi.
Àwọn ìdí wọn ni:
- "Ẹbọ sísun" sábà túmọ̀ sí ẹbọ gidi.
- Ìwé náà sọ pé ó mú ìbúra rẹ̀ ṣẹ.
Bí èyí bá rí bẹ́ẹ̀, ìtàn náà ń ṣàpèjúwe ìṣẹ̀lẹ̀ ìbànújẹ, ṣùgbọ́n kò fi hàn pé Ọlọ́run fọwọ́ sí i, nítorí Òfin Mósè kọ́ ètùtù ènìyàn lẹ́nu (Léfítíkù 18:21; Diuṭérónómì 12:31).
Ìwòye Kejì: A Ya Ara Rẹ̀ Sọ́tọ̀ Fún Ọlọ́run
Àwọn mìíràn gbà pé a ya ọmọbìnrin náà sí mímọ́ fún iṣẹ́ Olúwa títí ayé rẹ̀ fi parí.
Àwọn ìdí wọn ni:
- Ìwé náà ń tẹnumọ́ pé ó jẹ́ wúńdíá.
- Àwọn ọmọbìnrin Ísírẹ́lì máa ń rántí rẹ̀.
- Òfin Ọlọ́run kọ́ ẹbọ ènìyàn.
Èwo Ni Ó Dáa Jù?
Àwọn onímọ̀ Bíbélì olóòótọ́ wà ní ẹgbẹ́ méjèèjì. Ìwé náà kò sọ ní kedere bí ohun náà ṣe ṣẹlẹ̀, ṣùgbọ́n gbogbo wọn gba pé ìbúra Jẹfutà jẹ́ ìṣe aláìgbọ́n tí ó mú ìbànújẹ wá.
IX. Ẹsẹ̀ 40: Ìrántí
Àwọn ọmọbìnrin Ísírẹ́lì máa ń rántí ọmọbìnrin Jẹfutà lọ́dọọdún.
Nínú Bíbélì, Ọlọ́run máa ń lo àwọn ìrántí láti kọ́ àwọn ìran tó ń bọ.
X. Àwọn Ẹ̀kọ́ Pàtàkì Nínú Onídájọ́ 11
1. Ìjọba Aláṣẹ Ọlọ́run – Ọlọ́run ń gbé aṣáájú dìde gẹ́gẹ́ bí ète Rẹ̀.
2. Ojúṣe Ènìyàn – Jẹfutà jẹ́ onídájọ́ fún ohun tí ó sọ àti ohun tí ó ṣe.
3. Oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run – Ìgbàlà jẹ́ ẹ̀bùn oore-ọ̀fẹ́, kì í ṣe èrè ìbúra.
4. Bí Ẹ̀ṣẹ̀ Ṣe Lewu – Àwọn ènìyàn olùgbọ́gbọ́n lè ṣì ṣe àṣìṣe ńlá.
5. Ìgbàgbọ́ àti Àìpé Ènìyàn – Jẹfutà wà lára àwọn akíkanjú ìgbàgbọ́ nínú Hébérù 11:32, kì í ṣe nítorí pé gbogbo ohun tí ó ṣe pé, ṣùgbọ́n nítorí pé Ọlọ́run lè ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ àwọn ènìyàn aláìpé.
Ìtumọ̀ Tó Ṣojú Kristi
Jẹfutà jẹ́ àwòrán tí ó tọ́ka sí àìní wa fún Olùgbàlà pípé.
Jẹfutà:
- Wọ́n kọ̀ ọ́ sílẹ̀.
- Ọlọ́run gbé e dìde láti gba Ísírẹ́lì.
- Ṣùgbọ́n ó jẹ́ onídájọ́ aláìpé.
Jésù Kristi náà ni wọ́n kọ̀ sílẹ̀, ṣùgbọ́n:
- Kò ṣẹ̀ (Hébérù 4:15).
- Kò ṣe ìbúra aṣiwèrè.
- Ó fi ara Rẹ̀ rú ẹbọ pípé (Hébérù 10:10).
- Ẹbọ Rẹ̀ mú ìyè wá, kì í ṣe ìbànújẹ.
Ìparí Ẹ̀kọ́ Ìmọ̀ Ọlọ́run
Onídájọ́ 11 kọ́ wa pé Ọlọ́run jẹ́ Aláṣẹ àti Olóore-ọ̀fẹ́, ṣùgbọ́n àwọn ọmọ-ẹ̀yìn Rẹ̀ lè jẹ́ aláìpé. Ìtàn Jẹfutà jẹ́ ìkìlọ̀ pé ká má ṣe gbẹ́kẹ̀ lé ìtara ẹ̀sìn láìní ọgbọ́n tàbí gbìyànjú láti bá Ọlọ́run ṣe òwò. Dípò bẹ́ẹ̀, a gbọ́dọ̀ gbẹ́kẹ̀ lé oore-ọ̀fẹ́ Ọlọ́run, gbọ́ràn sí Ọ̀rọ̀ Rẹ̀, kí a sì wo Jésù Kristi, Onídájọ́ àti Olùgbàlà pípé, ẹni tí ìgbọràn Rẹ̀ mú ìgbàlà tí kò sí ènìyàn aláìpé tí ó lè mú wá.
