07/05/2026
සිරිපා අඩවියේ අප්රකට යතිවරයා
සිරිපා අඩවියේ මීදුම් සළු අතර සැඟවුණු, අප්රකට තොරතුරු දහසක් පපුවේ දරාගෙන නිහඬවම නික්ම ගිය ඒ මහා තපස්වී යතිවරයාණන් වහන්සේ පිළිබඳ මතකය අදටත් ඒ මහ වනය පුරා රැව් පිළිරැව් දෙනවා. ඒ තමයි පූජ්ය කුඩාවේ පේමාලෝක හිමියන්.
උන්වහන්සේගේ ජීවිතය කියන්නේ මහණ දමකට එහා ගිය, සොබාදහම සහ ආධ්යාත්මය අතර ඇති නොබිඳිය හැකි බැඳීම ලෝකයාට ප්රායෝගිකව පෙන්වා දුන් සුවිශේෂී ගමන් මගකි. සමනල කන්ද කියන්නේ හුදෙක් වන්දනාමාන කරන ස්ථානයක්ම විතරක් නෙවෙයි, ඒක ලෝකයාට හෙළි නොවූ සුවිශේෂී ශක්තීන් පිරුණු, සොබාදහමේ අසිරිමත් නිර්මාණයක් බව උන්වහන්සේ නිතරම විශ්වාස කළා.
උන්වහන්සේ වසර 30කට අධික කාලයක් සිරිපා අඩවියේ අතිශය දුෂ්කර වනගත ප්රදේශවල හුදෙකලාව වැඩසිටියේ හුදෙක් හුදෙකලාව ප්රිය කළ නිසාම නෙවෙයි. මේ සසර ගමන නිමා කරන චතුරාර්ය සත්යය අවබෝධ කරගැනීම සඳහා සම්පූර්ණයෙන්ම භාවනාවට කැපවෙන්නයි උන්වහන්සේට වනය අවශ්ය වුණේ.
රත් ගඟ මහා විහාරයෙන් පැවිදි බිමට පත්වන පේමාලෝක හිමියන්, තමන්ගේ මුළු ජීවිත කාලයම වාගේ කැප කළේ සිරිපා අඩවියේ වනගතව බවුන් වැඩීමටයි. වග වලසුන්, අලි ඇතුන් රජ කරන මේ මහ වනයේ අත්භූත ගල් ලෙන් උන්වහන්සේගේ නිවහන වුණා. මිනිස් වාසයෙන් සැතපුම් ගණනක් ඈතට වෙන්නට, සොබාදහමේ නීතියට අනුගතව උන්වහන්සේ ගත කළේ අතිශය දුෂ්කර වත් පිළිවෙත් පිරුණු ජීවිතයක්.
උන්වහන්සේගේ ඉගැන්වීම්වලට අනුව ආධ්යාත්මික මාර්ගය කියන්නේ ඉතාමත් පරිස්සමින් යා යුතු ගමනක්. එහිදී මනස විසිරී යාමට ඉඩ නොදී දැඩි පාලනයකින් යුතුව කටයුතු කළ යුතු බව උන්වහන්සේ පෙන්වා දුන්හ. ලෞකික ආශාවන් සහ බැඳීම් අත්හැරීමෙන් පමණක් සැබෑ සාමය උදාකරගත හැකි බව උන්වහන්සේ තමන්ගේ වනගත ජීවිතයෙන්ම ඔප්පු කර පෙන්වූවා.
උන්වහන්සේගේ අවසාන අරමුණ වුණේ අනාගාමී වැනි උසස් අධ්යාත්මික තත්ත්වයන් කරා ගොස් සසර දුක කෙළවර කිරීමයි. මේ අධ්යාත්මික පුහුණුව නිසාම උන්වහන්සේ සසර ජයගත් උත්තමයෙකු බව බොහෝ දෙනාගේ දැඩි විශ්වාසය වුණා. එසේම ගම්වාසීන් පවසන ආකාරයට උන්වහන්සේගේ දෛනික චර්යාවන් පවා කැපවී තිබුණේ මානසික ශක්තිය වර්ධනය කර ගැනීමටයි.
අපේ කාලයේ අසහාය ගවේෂකයා වූ ජැක්සන් ඇන්තනී මහතා කළු ගඟ දිගේ ගිය ගවේෂණයේදී අපට මුණගැස්වූ මේ හිමියන්, මුළු ලෝකයටම පෙන්වා දුන්නේ සොබාදහමත් එක්ක ජීවත් වෙමින් භාවනා ශක්තියෙන් මනස දියුණු කරන හැටි. සිරිපා අඩවියේ පිරිසිදු පරිසරය උන්වහන්සේගේ ඒ ගැඹුරු ප්රඥාව අවදි කරන්න ලොකු රුකුලක් වුණා.
උන්වහන්සේ ඒ ගමන ගැන ඉඟි කළත්, උන්වහන්සේ වැඩසිටි රහස්ය ඉසව් ගැන රූප රාමු පෙන්වන්නට ගියේ නැහැ. ඒක උන්වහන්සේගේ නිහඬ තපස් ජීවිතයට කළ උතුම් ගෞරවයක්. උන්වහන්සේ වැඩසිටි පරිසරය සහ උන්වහන්සේගේ දෛනික චර්යාවන් දකින ඕනෑම කෙනෙකුට හැඟී ගියේ උන්වහන්සේ ලෝකයට රහසින් මහා ආධ්යාත්මික සටනක යෙදී සිටි බවයි.
උන්වහන්සේ මිනිසුන්ට මඟ පෙන්වූයේ තමන් වනයේදී අත්විඳපු ගැඹුරු දහම් කරුණු ඇසුරෙන්. උන්වහන්සේ සොයාගෙන දහස් ගණන් සැදැහැවතුන් ඒ දුෂ්කර ඉසව්වලට ගියේ, තමන්ගේ හිතේ තියෙන බිය සහ වෛරය මෛත්රියෙන් පාලනය කරගන්නා ආකාරය උන්වහන්සේගෙන් ඉගෙන ගන්නයි.
උන්වහන්සේගේ වචනවල තිබුණේ සත්යය අවබෝධ කරගත් මිනිසෙකුගේ අමුතුම ආකාරයේ ශාන්ත බවක්. උන්වහන්සේ හෙළි කළේ පෘතජ්ජන මිනිසුන්ට දැනගත යුතු දේ පමණයි. ඒ දැනුම ඇසුරෙන් පසුකාලීනව පොත් පත් පවා ලියවුණා.
නමුත් උන්වහන්සේ අත්විඳි ඒ ලෝකය අපිට පෙනෙන සාමාන්ය ලෝකයට වඩා බෙහෙවින්ම වෙනස් වූ, ගාම්භීර එකක් බව උන් වහන්සේ බැහැ දැකීමට ගිය පිරිස් පවසනවා.
කුණුදිය පව්ව, බෑන සමනල වැනි සාමාන්ය මිනිසෙකුට ළඟා වීමට පවා අපහසු අතිශය දුෂ්කර කඳු මුදුන් මත උන්වහන්සේ වසර ගණනාවක් භාවනායෝගීව වැඩ විසුවා. වග වලසුන්, අලි ඇතුන් රජ කරන මේ මහ වනයේ අත්භූත ගල් ලෙන් උන්වහන්සේගේ නිවහන වුණා.
උන්වහන්සේ තුළ තිබූ අප්රමාණ මෛත්රී ගුණය නිසාම වනයේ දරුණු සතුන් පවා උන්වහන්සේ ඉදිරියේ දමනය වුණා. පලාබද්දල ගම්වැසියන් අදටත් පවසන්නේ රාත්රී කාලයේ වන සතුන් උන්වහන්සේගේ කුටිය අසල රැකවල් ලා සිටි බවයි. ශ්රී පාදය වටා ඇති ගුප්ත දිය ඇලි, අතීත රජවරුන් සැඟවූ පුරාවස්තු සහ සිරිපා පතුලේ සැබෑ පිහිටීම ගැන පවා උන්වහන්සේට මනා අවබෝධයක් තිබුණා. නමුත් උන්වහන්සේ ඒ කිසිවක් ලෝකයාට ප්රදර්ශනය කිරීමට කැමති වුණේ නැහැ.
බොහෝ දෙනෙක් විශ්වාස කරන්නේ උන්වහන්සේට සිරිපා අඩවිය රකින දෙවි දේවතාවුන්ගේ පවා රැකවරණය ලැබුණු බවයි. උන්වහන්සේ තුළ තිබූ ශාන්ත බව සහ අල්පේච්ඡ ජීවිතය ඕනෑම පෘතජ්ජන පුද්ගලයෙකුට මහත් ආදර්ශයක් විය.
උන්වහන්සේ වයස්ගත වීමත් සමඟ ඇති වූ අසනීප තත්ත්වයන් නිසා අවසන් කාලයේදී පලාබද්දල විහාරස්ථානය ආසන්නයේ තිබූ වනගත කුටියකට වැඩම කළා. එතැන් පටන් සෑම පුර පසළොස්වක පොහොයකදීම දහස් ගණන් සැදැහැවතුන් ඒ ඉසව්වට ඇදී ආවේ උන්වහන්සේගේ මුවින් පිටවන ශාන්ත දහම් පණිවිඩය අසන්නටයි. උන්වහන්සේගේ බණ ඇසීමට පැමිණි මිනිසුන් දුටුවේ සරල, අල්පේච්ඡ, ඒ වගේම දැඩි අධිෂ්ඨානශීලී යතිවරයෙක්වයි.
පේමාලෝක හිමියන් කියන්නෙ සිරිපා අඩවියේ ආත්මය හඳුනාගත් අපූරු මනුෂ්යයෙකි. ගම්වාසීන් සහා උන්වහන්සේ බැහැ දැකීමට ගිය පිරිස් පවසන්නේ උන්වහන්සේගේ භාවනා ක්රම සහ ඉගැන්වීම් සෘජුවම බුදුන් වහන්සේ දේශනා කළ පිරිසිදු ධර්මයට අනුකූල බවයි.
ලෝකයම ප්රසිද්ධිය හඹා යන යුගයක, කිසිදු ලාභ අපේක්ෂාවකින් තොරව වනයේ වැඩ වසමින් දහස් ගණනකගේ ජීවිත වලට ආලෝකයක් ලබා දීමට උන්වහන්සේ සමත් විය. උන්වහන්සේ දේශනා කළේ සැබෑ නිදහස පවතින්නේ බාහිර ලෝකය ජය ගැනීම තුළ නොව, තම සිත තුළ ඇති කෙලෙසුන් ජය ගැනීම තුළ බවයි. සිරිපා කඳු පාමුල හමන සිසිල් සුළඟ සේම උන්වහන්සේගේ දහම් පණිවිඩයද සැමට සැනසීමක් ගෙන දුන්නේය.
2022 අගෝස්තු 13 වන දින උන්වහන්සේ අපවත් වීම මුළු රටටම ලොකු හිස්තැනක් වුණා. රත් ගඟ විහාරයේදී උන්වහන්සේගේ ආදාහන පූජෝත්සවය පැවැත්වෙන විටත්, ඒ අවට පරිසරය මීදුමෙන් වැසී ගියේ සිරිපා අඩවිය පවා තම ආදරණීය පුත්රයාගේ සමුගැනීමට ශෝක වන්නාක් මෙනි.
පේමාලෝක හිමියන් කියන්නේ ප්රසිද්ධිය හඹා ගිය හිමි නමක් නෙවෙයි, උන්වහන්සේ සැබෑ තපස් ගුණයෙන් ලෝකය දිනූ උත්තමයෙක්. උන්වහන්සේ අපිට කියලා දුන්නේ සැබෑ සතුට තියෙන්නේ සරල බව සහ සිතේ එකඟතාවය ඇතුළේ කියන එකයි. සොබාදහම සහ බුදුදහම අතර පවතින ඒ නොබිඳිය හැකි බැඳීම උන්වහන්සේ තම ජීවිතයෙන්ම ප්රායෝගිකව පෙන්වා දුන්නා.
අද සිරිපා අඩවිය නිහඬයි. කුණුදිය පව්වේ හමන හුළඟේ තවමත් උන්වහන්සේගේ මෛත්රී සුවඳ තැවරී තිබෙනවා විය හැකියි. ජැක්සන් ඇන්තනී වැනි ගවේෂකයන් පවා හිස නැමූ ඒ මහා යතිවරයාණන්ගේ නාමය සිරිපා ඉතිහාසයේ නොමැකෙන ලෙස ලියවෙනු නොඅනුමානයි.
උන්වහන්සේ සැබවින්ම මේ භවය තුළදීම කෙලෙසුන් කෙරෙන් නිදහස් වූ උත්තමයෙකු බව බොහෝ දෙනාගේ දැඩි විශ්වාසය වුණා. උන්වහන්සේගේ වචන තුළ තිබුණේ සත්යය අවබෝධ කරගත් මිනිසෙකුගේ අමුතුම ආකාරයේ ශාන්ත බවක්. මේ මහා යතිවරයාණන් වහන්සේ පැතූ ඒ උතුම් නිවන් සුවයෙන්ම නිවී සැනසෙත්වා!
