07/10/2026
ආදිත්ත පරියාය සූත්‍ර දේශනාව අසා රහත් වූ බෙලට්ඨසීස මහ රහතන් වහන්සේ
ඛුද්දක නිකායේ ස්ථවිරගාථා පාළියෙහි එන “යථාපි භද්දො ආජඤ්ඤො” යන ආදී වූ උතුම් ගාථාවෙන් ශෝභමාන වන්නේ ආයුෂ්මත් බෙලට්ඨසීස මහා තෙරුන් වහන්සේගේ උත්තම ගුණ සමුදායයි.
උන්වහන්සේගේ සංසාරික පූර්වාපර සම්බන්ධය දෙස බලන කල, මෙයින් කල්ප ලක්ෂයකට පූර්වයෙහි පදුමුත්තර නම් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වී වැඩසිටි කාලයේ, මහත් වූ සම්පත්තියෙන් ආඪ්‍ය වූ උසස් කුලයක උපත ලැබූහ. ක්‍රමයෙන් වැඩිවියට පත් හෙතෙම, භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙත පැමිණ පරම මධුර වූ ශ්‍රී සද්ධර්මය ශ්‍රවණය කොට, සිතෙහි හටගත් අසදෘශ වූ ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව ශාසනයෙහි පැවිදි බව ලබා ගත්තේය.
පැවිදි වී මහණදම් පුරමින්, අතිශය වීර්යයෙන් යුතුව නිරත වූ නමුත්, පෙර භවයන්හි රහත් බව පිණිස වන පූර්ව උපනිශ්‍රය සම්පත්තිය (නුවණ මුහුකුරා යාම) මඳ වූ බැවින්, ඒ පදුමුත්තර බුදු සසුනෙහිදී උත්තරීතර ආර්ය ගුණ විශේෂයක් උපදවා ගැනීමට සමර්ථ නොවූහ. නමුදු සංසාර විමුක්තිය වන අමහ මහ නිවනම අරමුණු කරගෙන උන්වහන්සේ විසින් බොහෝ පින්දහම් සිදු කරගන්නා ලදී.
ඒ අසංඛ්‍ය වූ පුණ්‍ය ශක්තිය නිසාම තෙමේ සංසාරයේ සැරිසරමින් දෙව් මිනිස් දෙගතියෙහිම නොයෙක් සැප සම්පත් අනුභව කළේය. මෙයින් කල්ප තිස් එකකට පෙර ලොව පහළ වී වැඩසිටි වෙස්සභූ නම් වූ සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ දැක, උන්වහන්සේ කෙරෙහි සිත අතිශයින් පහදවාගෙන, උතුම් වූ පූජා බුද්ධියෙන් යුතුව මධුර වූ නාරන් ගෙඩියක් (මාතුලුංග ඵලයක්) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා පූජා කළේය. හෙතෙම ඒ පූජාමය පුණ්‍යකර්මයේ විපාක වශයෙන් දෙව්ලොව ඉපිද, සුගතිගාමීව තව තවත් පින් දහම් රැස්කරමින්, සුගතියෙන් සුගතියටම පත්වෙමින් සංසාරයේ සැරිසරන්නට විය.
ඉක්බිති අපගේ ගෞතම භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ ලොව පහළ වී වැඩවසන සමයෙහි, සැවැත් නුවර අභිජාත වූ එක්තරා බ්‍රාහ්මණ මහාසාර කුලයක උපත ලැබීය. හෙතෙම වැඩිවියට පත්ව, අපගේ බෝධිසත්ත්වයන් වහන්සේ සම්මා සම්බුද්ධත්වය ලබා ගැනීමට පෙර කාලයේදී, මහත් පිරිවර සහිතව සිටි උරුවේල කාශ්‍යප තාපසතුමා ළඟට ගොස් ජටිල තවුස් පැවිද්දෙන් පැවිදි විය. පැවිදිව, අග්ගිහුත්ත නම් වූ ගිනි පුදන මහා යාගයන්හි යෙදෙමින් තාපස ව්‍රතයන් රැකගනිමින් සිටියේය.
පසුව අපගේ භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ සකල ලෝක සත්ත්වයා කෙරෙහි පැතිරි මහා කරුණාවෙන් යුතුව, උරුවේල කාශ්‍යප, නදී කාශ්‍යප, ගයා කාශ්‍යප යන උරුවේල කාශ්‍යප ප්‍රමුඛ ජටිලයන් දමනය කරමින්, ගයාශීර්ෂයේදී අතිශය ගම්භීර වූ ආදිත්තපරියාය සූත්‍ර දේශනාව පවත්වා වදාළ සේක. ඒ උතුම් දේශනාව අවසානයෙහි, පැරණි ජටිලයන් දහස අතර එක් අයෙකු වූ මේ තාපසතුමා ද සකල ක්ලේෂයන් ප්‍රහීන කොට උත්තරීතර අරහත් ඵලයට පත් වූ සේක.
මේ ආශ්චර්යවත් පූර්වප්‍රවෘත්තිය අපදාන පාළියෙහි (මාතුලුඞ්ගඵලදායක ථෙරාපදානය) මෙසේ ගාථා රත්නයන්ගෙන් සවිස්තරව දක්වා ඇත:
පසළොස්වක පූර්ණ චන්ද්‍ර මණ්ඩලය මෙන් බබළන්නා වූ ද, රත් පැහැයෙන් බබළන පිපුණු කිණිහිරි රුකක් වැනි වූ ද, අඳුරු නසන පහන් ගසක් මෙන් දිලිසෙන්නා වූ ද, සකල ලෝකයටම නායක වූ උතුම් බුදුරජාණන් වහන්සේ මම දුටුවෙමි.
සකල ලෝකයාගේම දක්ෂිණාවන්ට අර්හ වූ, සර්වඥ වූ, මහා ප්‍රාඥ වූ ඒ උතුම් ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි අතිශය පහන් සිත් උපදවාගෙන, මම ශ්‍රද්ධාවෙන් යුතුව මධුර වූ නාරන් ගෙඩියක් පූජා කළෙමි.
එදා සිට, මෙයින් කල්ප තිස් එකකට පෙර යම් ඒ ඵල දානයක් පූජා කළෙම් ද, ඒ උතුම් පූජාවේ විපාක මහිමයෙන් මේ දක්වා කිසිදු භවයක දුගතියක නම් නොඉපදුනෙමි. නාරන් ගෙඩියක් පූජා කිරීමේ විපාකය එතරම්ම අද්භූතය. මහත්ඵලය.
ම විසින් සකලවිධ කෙලෙස් ගිනි දවා අළු කර දැමූහ. සියලු සංසාරික භවයන් නසා දැමූහ. බුදුරජාණන් වහන්සේගේ උතුම් අනුශාසනය ඒකාන්තයෙන්ම ඉටු කළෙමි.
මෙසේ සියලු කෙලෙසුන් නසා උත්තරීතර අරහත් බව ලබාගත්, ආයුෂ්මත් ධර්ම භාණ්ඩාගාරික වූ ආනන්ද මහා තෙරුන් වහන්සේගේ උපාධ්‍යායන් වහන්සේ වූ මේ බෙලට්ඨසීස මහා තෙරණුවෝ, එක් දිනක් අමා මහ නිවනින් ලබන උතුම් වූ ඵල සමවතින් නැගී සිටි සේක. ඵල සමවතින් නැගී සිට, ශාන්ත වූ ද, ප්‍රණීත වූ ද, ආමිස රහිත වූ නිරාමිස සුවය ද, තමා විසින් සසර පුරන ලද පූර්ව යෝගයන් ද සිහිපත් කර බලා, උන්වහන්සේගේ හදවතෙහි හටගත් මහත් වූ ප්‍රීති සොම්නසින් යුතුව, තමන් වහන්සේ ලබන ලද ඒ නිරාමිස සුවයේ උතුම් බව ප්‍රකාශ කරමින්:
යථාපි භද්දො ආජඤ්ඤො.. යනුවෙන් ආරම්භ වන උතුම් ස්ථවිරගාථාව වදාරා වදාළ සේක.
බෙලට්ඨසීස ස්ථවිරගාථා අර්ථ වර්ණනාව නිමාවට පත් විය.
උතුම් ශාන්ත වූ ඵලසමවත් සුවය විඳිමින්, සම්මා සම්බුද්ධ ශාසනය සෝභමාන කළ අතිපූජනීය වූ බෙලට්ඨසීස මහා තෙරුන් වහන්සේගේ උත්තරීතර වූ අරහත් ගුණ මහිමයට මාගේ නමස්කාරය වේවා!
සාදු! සාදු!! සාදු!!!
#අරහත්_අරණ #සිහලවත්ථු #අපදාන #ථේරගාථා #අට්ඨකතා #ථේරිගාථා #ගෞතම_බුදුසසුන #ධම්මපදකතා #අටුවා #පේතවත්ථු #උත්තම_තෙරණි_වන්දනා #විමානවත්ථු #රහතන්වහන්සේලා #බුද්ධකාලයේ_භික්ෂූන්
