02/03/2026
මේ මොහොතේ ඔබේ හිත රිදිලද තියෙන්නේ? එහෙම නැත්නම් කෙනෙක් ගැන පුදුම කේන්තියකින්ද ඉන්නේ?
මේ ප්රශ්නය දිහා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ "පරම සත්යයේ ඇසින්" බලන්න. ඔබට හිතාගන්නවත් බැරි ලොකු රැවටීමකයි ඔබ ඉන්නේ.
ඔබට කෙනෙක් ගැන කේන්තියක් තියෙනවා නම්, ඔබ හිතනවා ඇති "මට එයා කරපු දේ අමතක කරන්න බෑ, ඒක අමාරුයි" කියලා.හැබැයි ඇත්තටම අමාරු අතහරින එකද? අල්ලන් ඉන්න එකද?
කේන්තිය/දුක කියන්නේ හරියට "රත් වෙච්ච යකඩ බෝලයක් අතින් තද කරගෙන ඉන්නවා" වගේ වැඩක්. ඔබට රිදෙව්ව කෙනා දැන් ගෙදර ගිහින් සැපට නිදාගෙන ඇති. ඒත් ඔබ, එයාට ගහන්න හිතාගෙන රත් වෙච්ච යකඩේ අතේ ගුලි කරන් ඉන්නවා.
පිච්චෙන්නේ කාගේ අතද? තුවාල වෙන්නේ කාටද? ඔබටමයි!
ඔබ කරන්නේ "අනුන් මැරෙන්න කියලා හිතාගෙන, ඔබ විසින්ම වස වීදුරුවක් බොනවා" වගේ වැඩක්. බුද්ධිමත්ව හිතන්න. අතහරින එක අමාරු නෑ. අමාරු, මේ ගින්දර අල්ලගෙන ඉන්න එකයි.
දැන්ම ඒ යකඩ බෝලය බිම දාන්න!
මළමිනියක් සමඟ සටන් කිරීම
ඔබට රිදෙව්වේ මීට පැයකට කලින් නම්, අභිධර්මයට අනුව ඒ රිදෙව්ව කෙනා දැන් ජීවතුන් අතර නෑ. බුදු දහමේ උගන්වන්නේ හැම සිතක්ම, හැම කෙනෙක්ම "චිත්තක්ෂණයක් පාසා මැරෙනවා" කියලයි.
ඔබට බැන්න ඒ කටහඬ දැන් විශ්වයේ නෑ.
ඔබට රිදෙව්ව ඒ පරණ සිත දැන් නෑ.
ඒ සිදුවීම දැන් ඉවරයි!
හැබැයි ඔබ තාම දුක් වෙන්නේ ඇයි?
ඔබ කරන්නේ "මැරිලා ගිය අතීතයක මළකුණක්" කරේ තියාගෙන ඉන්න එකයි.
මළකුණක් කරේ තියාගෙන ඉන්න එකද ලේසි? ඒක බිම දාන එකද ලේසි?
බුද්ධිමත් පින්වත, අතීතය කියන මළකුණ දැන්ම බිම දාන්න. නැති දේවල් එක්ක ෆයිට් කරන්න එපා.
ඉලක්කයක් නැති ඊතලය
ඔබට වැඩියෙන්ම රිදෙන්නේ "එයා මටනේ මෙහෙම කළේ" කියලා හිතන නිසයි.
හැබැයි කවුද මේ "මම"?
මේ ශරීරයත් මගේ නෙවෙයි නම්, මේ හිතත් මගේ නෙවෙයි නම් (ඒවා ඉබේම වෙනස් වෙනවා නම්), කවුද මේ රිද්දගත්තේ?
ඊළඟ පාර ප්රශ්නයක් එනකොට, ඔබ එතනින් අයින් වෙන්න.
"මේක මට වුණ දෙයක් නෙවෙයි. මේක ලෝක ස්වභාවයක්. එයා බැන්නේ එයාගේ හිතේ පීඩනයට. මම ඒ කුණු ගොඩ මගේ ඔලුවට ගන්නේ නෑ."
ඔබ "මම" කියන ඉලක්කය අයින් කළාම, ඒ එන ඊතල (වචන) නිකන්ම හුළඟේ ගහගෙන යනවා.
නිකන්ම මැරිලා යන්න ලෑස්ති වෙන්න එපා!
අවසාන වශයෙන්, මේක හොඳට හිතට ගන්න. අපි සංසාරේ පුරාවටම කළේ "උපදිනවා – ලෙඩ වෙනවා – අඬනවා මැරෙනවා" කියන ටික විතරයි. තවම ඇති වුණේ නැද්ද? මේ ලැබුණු මනුෂ්ය ජීවිතය ආයේ කල්ප ගාණකට ලැබෙන්නේ නෑ.
බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළා:
"හිස ගිනි ගත්තු කෙනෙක් ඒ ගින්න නිවන්න කොච්චර වෙහෙසෙනවාද, ඊටත් වඩා වැඩි වේගයකින් මේ ධර්මය අවබෝධ කරගන්න වෙහෙසෙන්න!"
ඒ නිසා, ඔබේ දුක/ලෙඩේ ගැන හිත හිත කාලකන්නි වෙන්න එපා. ඒ දුකම "ගුරුවරයෙක්" කරගන්න. "මේ ශරීරය කොච්චර දුකක්ද? මේ ලෝකේ කිසිම දෙයක් ෂුවර් නෑ නේද?" කියලා දකින්න.
ඔබේ හිත නිවන අවසාන සිතුවිල්ල.
ඔබේ හිත මහා සාගරයක් වගේ කරගන්න. සාගරයට ගිනි පන්දමක් දැම්මොත් මොකද වෙන්නේ? ඒක "චීස්" ගාලා නිවිලා යනවා නේද?
ඔබේ හිතට එන ඕනෑම දුකක්, කේන්තියක්, බියක්. ඔබේ ප්රඥාව නමැති සාගරයට වැටුණු ගිනි පුපුරක් වගේ ක්ෂණිකව නිවිලා යන්න අරින්න.
ඔබට මේ ගෞතම බුද්ධ ශාසනයේදීම උතුම් නිවනින් සැනසූමට මාර්ගය පැහැදේවා!
#සද්ධම්ම_පණිවිඩ #ධර්මිකජීවිතය #සිතනිවනදහම #නිවන .
