06/09/2026
မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီရေကာတာကြီးကြောင့် ကချင်မြေကို ဒုတိယနီပေါ မဖြစ်ပါစေနဲ့🙏
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြို့ပြအလယ်ဗဟိုကြီးများကြား မြောက်ဘက်စွန်းမှ တောင်ဘက်သို့ မိုင်ပေါင်း ၁,၃၀၀ ကျော် ရှည်လျားစွာ စီးဆင်းတဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးဟာ ဘယ်အစိုးရကမှ မဖန်တီးပေးတဲ့ နိုင်ငံသူ/သားများနဲ့ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာ၊ အသားအရောင်၊ လူတန်းစားမရွေးအား အထောက်အပံ့ပေးနေတဲ့ တစ်ခုတည်းသော သဘာဝအမွေအနှစ် အသက်သွေးကြောမြစ်ကြီး ဖြစ်ပါတယ်။
ပထဝီဝင်နယ်မြေ ဧရိယာကျယ်ပြန့်ပြီး ရေအားလျပ်စစ်ရေကာတာကြီး များစွာတည်ဆောက်လို့ရတဲ့ တာကောကြီးနိုင်ငံ ပြည်နယ်များမှ မြစ်ကြီးများရဲ့စီးဆင်းမှုဟာ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တစ်ခုတည်းသော အသက်သွေးကြော ဧရာဝတီမြစ်ကြီးရဲ့ စီးဆင်းမှုနဲ့ အလွန်ကွာခြားလှပါတယ်။
ရေအားလျပ်စစ်လုပ်ငန်းတွေဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် အရေးကြီးတယ်ဆိုတာ လူတိုင်းသိကြယုံမက ၎င်းဟာ မရှိမဖြစ်တဲ့ အခြေခံလိုအပ်ချက်ပါပဲ။ နိုင်ငံလူဦးရေ သန်း ၅၀ ကျော်သာရှိတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် တောင်ပေါ်မြေပြန့် မခွဲဘဲ လျပ်စစ်မီးများလုံလောက်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ အခြားမြစ်တွေ၊ ရေတံခွန်ကြီးတွေ၊ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ အခြားလမ်းစဉ်တွေ ပြည်နယ်အလိုက် များစွာရှိပြီး ဖြစ်မှာပါ။
လူဦးရေသန်းပေါင်း ၁,၄၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ခေတ်မှီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်တဲ့ တာကောကြီးနိုင်ငံ အစိုးရမှ ၎င်းတို့နိုင်ငံ ပိုမိုကောင်းစားရေး ဆင်းရဲတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံကို အသုံးချဖို့ ကြိုးစားကြတယ်။ သယံဇာတပေါကြွယ်ဝပြီး မြစ်ချောင်း၊ ရေတံခွန်၊ တောတောင်နယ်မြေများ ပေါလှတဲ့ မိမိတို့နိုင်ငံမှ သန်းပေါင်း ၅၀ ကျော်သာရှိတဲ့ ပြည်သူတွေအတွက်လည်း လျပ်စစ်မီးရရှိနိုင်ဖို့ ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ အခြားနည်းလမ်းတွေ တကယ်မရှိတော့တာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆတယ်။
လူဦးရေး သန်း ၁,၄၀၀ ခန့်ရှိပြီး အဆပေါင်းများစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်တဲ့ တာကောကြီးနိုင်ငံအတွက် လူဦးရေသန်း ၅၀ ကျော်သာရှိပြီး ဆင်းရဲတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တစ်ခုတည်းသော အသက်သွေးကြော ဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို ထပ်မံစတေးပေးရမယ်ဆိုတာ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးနဲ့ ဒေသခံလူထုရဲ့ တန်ဖိုးဟာ ကြက်ဥတစ်လုံးစာလောက်တောင် မရှိတော့တဲ့သဘောများ ဖြစ်နေပြီလား။
မြန်မာ - တရုတ် နယ်နိမိတ်ခြားတာနဲ့ တာကောကြီးနိုင်ငံဘက်က သစ်ပင်တစ်ပင်ရဲ့ ရှင်သန်မှု၊ လုံခြုံမှုနဲ့ ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးမှုတွေဟာ မြန်မာဘက်က အခြေအနေများနဲ့ မိုးနဲ့ မြေလို ကွာခြားလွန်းတာ နယ်စပ်ရောက်ဖူးသူတိုင်း သိကြတယ်။ သူတို့ဘက်က အသား ငါး တစ်ကောင်၊ သစ်ပင်တစ်ပင်၊ မြေ တစ်လက်မလောက်တောင် ထိခွင့် မရှိဘူး။ မြန်မာဘက်က သစ်မြှစ်၊ ဆေးမြှစ်၊ သစ်ပင်၊ အသားကောင်၊ မြေပေါ်မြေအောက် ရေပေါ်ရေအောက် သယံဇာတတွေကို ဥပဒေမဲ့ စည်းဝါးလွတ် ထုတ်ယူကြတာဟာ မြန်မာဆိုတာ ချိုင်းနားအတွက် လက်ခုပ်ထဲက ရေလောက်သာ ဖြစ်နေပြီလားလို့ အကြိမ်ကြိမ်တွေးမိတယ်။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လူဦးရေ သန်း ၅၀ ကျော်ထဲက လူဦးရေအများပိုင်းဟာ နိုင်ငံမြို့ပြကြီးများ၊ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြီး စီးဆင်းတဲ့ နယ်မြေဧရိယာတစ်လျှောက်မှာ ပိုပြီးနေထိုင်ကြတယ်လို့ ယူဆတယ်။ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးဟာ နိုင်ငံရဲ့နယ်မြေအစွန်အဖျား လူသူကင်းဝေးတဲ့ နေရာမှာ စီးဆင်းနေတဲ့ မြစ်ကြီး မဟုတ်သလို၊ ရေကာတာကြီး ပြိုကျ ပေါက်ပျက်တဲ့တစ်နေ့ ကြုံတွေ့ရမယ့် ထိခိုက် သေဆုံးမှုနဲ့ ပျက်စီးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်နိုင်တဲ့ နယ်မြေဧရိယာမျိုးမှာ စီးဆင်းတဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးလည်း မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံရဲ့ မြောက်ဘက် မြို့ပြကြီးအလယ်ဗဟိုမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများအထိ စီးဆင်းနေတဲ့ တစ်ခုတည်းသော မြစ်ကြီးဖြစ်တာ အားလုံးအသိပါပဲ။
မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီရေကာတာကြီး ပေါက်ပျက်၊ ပြိုကျ၊ ပျက်စီးနိုင်တဲ့ အကြောင်းတရားများမှ ၇.၇ အဆင့်ရှိတဲ့ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွှေ့ ငလျင်ကြောနဲ့ နီးစပ်ခြင်း၊ မေခနဲ့ မလိခမြစ်ဖျားပိုင်း သယံဇာတများအား ဥပဒေမဲ့စွာ အလွန်အကျွံတူးဖော် ထုတ်ယူမှုနဲ့ သစ်တောဖြုန်းတီးမှုတွေကြောင့် ရေကြော၊ မြေကြောများ ခိုင်ခိုင့်မှု မရှိဘဲ ရေကြီးရေလျှံမှုများဖြစ်ပေါ်ကာ ကြီးမားတဲ့တောင်ပြို ကမ်းပြိုမှုအန္တရယ်ရှိခြင်း၊ ဧရာဝတီ မြစ်ပေါ်က ဧရာမရေကာတာကြီး (Mega Dam) ကြောင့် စင်ကပူနိုင်ငံအရွယ်ရှိ ပေပေါင်း ၅၀၀ ခန့် နက်တဲ့ ရေလှောင်ကန်ကြီးတည်ရှိခြင်း စသည်တို့၌က လူထုအတွက် ကြီးမားတဲ့ အန္တရယ်ပါပဲ။
ဧရာမ ရေကာတာကြီး အချိန်မတန်ခင် ပေါက်ပျက်၊ ပြိုကျ၊ ပျက်စီးမယ့် မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲ အန္တရယ်သာမကဘဲ ရေကာတာကြီးတည်ရှိခြင်းကြောင့် မေခနဲ့ မလိခမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ မြစ်ဆုံသဘာဝအမွေအနှစ်ဟာ အစားထိုးမရအောင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်း၊ ကချင်ပြည်မြောက်ဘက်ခြမ်း မြစ်ဆုံအထက် မလိခူးမဂျွယ်၊ ခရန်ခူးမဂျွယ်ခေါ်တဲ့ ခါ့ခူးဒေသရဲ့ သမိုင်းအမွေအနှစ်၊ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်၊ ဘာသာရေးအမွေအနှစ်၊ အမျိုးသားရေးလက္ခဏာများ၊ ဇီဝမျိုးစိပ်များ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ လယ်ယာမြေ၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများ၊ တောရိုင်းတရိစ္ဆာန်များ စတဲ့ အဖိုးတန်ရတနာများ ထိခိုက်ပျက်စီး ဆုံးရှံးခြင်းတွေကို ခံစားကြရမှာပါ (ဒါ မြစ်ဆုံအောက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ကြီးတစ်လျှောက်ရဲ့ ထိခိုက်နှစ်နာ ဆုံးရှုံးမှုများ မပါဝင်သေးပါ)။ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းမှ အိမ်ရှင်မြန်မာလူထုများ ရရှိမယ့်အကျိုးဟာ မပြောပလောက်တဲ့ ခေါင်းဘုံဖြတ် လှည့်ကွက်အကျိုးမျှသာဖြစ်ပြီး ရေကာတာကြီးကြောင့် အိမ်ရှင်နိုင်ငံမှ နောက်ဆက်တွဲ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကိုသာ ရေတွက်မကုန်နိုင်အောင် နှစ်ကာလကြာရှည် ခံစားကြရမှာပါ။
မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီစီမံကိန်းအတွက် ကြံစည်ဖန်တီးထားတဲ့ နားဝင်ချိုသော နည်းပညာအချက်အလက်တွေကို သိသာမြင်သာအောင် ချပြကောင်း ချပြနိုင်လိမ့်မယ်။ သို့သော် မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီရေကာတာကြီးကြောင့်လည်းကောင်း၊ ၎င်းရေကာတာကြီး အချိန်မတန်ခင် ပေါက်ပျက်၊ ပြိုကျ၊ ပျက်စီးတဲ့တစ်နေ့ မိဘပြည်သူတွေ ရင်ဆိုင်ရမယ့် သေကြေမှု၊ ထိခိုက်နှစ်နာ ဆုံးရှုံးမှုကြီးဟာ ဘယ်အရာနဲ့မှ မတားဆီးနိုင်အောင် ကြီးမား များပြားနေမှာလည်း မြေကြီးလက်ခတ်မလွဲပါပဲ။ နှစ် ၁၀၀၀ ခန့် အာမခံကြောင်း လူထုအား စည်းရုံးပြီး ဆောက်လုပ်တဲ့ ဆည်ကြီးတွေ အချိန်တိုအတွင်း ပေါက်ပျက် ပြိုကျကာ ရေကြီးရေလျှံမှုဖြစ်ပြီး လူတွေသေကြေ ထိခိုက် နှစ်နာ ဆုံးရှုံးမှုများ ကြုံရတဲ့ တာကောကြီးနိုင်ငံရဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေဟာ လုံလောက်တဲ့ သာဓကတွေပါပဲ။ ဘုရားရှင်သည်လည်း မြစ်ဆုံရကာတာကြီး ထာဝရမြဲအောင် ထိန်းသိမ်းပေးမှာ မဟုတ်ပါ။
မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အခြေအနေတွေမှာ ဘေးဒဏ်တွေကြုံရတဲ့အခါ လူမှုကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများပြင်လျင် အတားအဆီးမရှိ လွတ်လပ် လျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွက်ဖို့ ခက်ခဲတာလည်း လူတိုင်းအသိပါပဲ။ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီ ရေတာကာကြီးကြောင့် အရပ်ဘက်လူထုများ ရင်ဆိုင်ကြရမယ့် ဘေးဒဏ်တွေဟာ ပြန်လည်ကုစားဖို့ခက်တဲ့ နှစ်ရှည်ဘေးဒဏ်တွေ ဖြစ်သွားမှာပါ။ တဖက်မှာ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီစီမံကိန်းကြောင့် ကချင်ပြည်ဟာ ရန်ကုန်တိုင်း၊ မန်းလေးတိုင်းကြီးနဲ့ နေပြည်တော်မြို့ပြကြီးတွေလို ဖြစ်လာမှာလည်း မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံရဲ့ ရှည်လျှားတဲ့ စစ်မက်များနဲ့ အကြပ်အတည်းများကြား ဧရာဝတီမြစ်ကြီးဟာ နိုင်ငံသူ/သားများအတွက် လက်ရှိချိန်အထိ သဘာဝအတိုင်း အသက်သွေးကြောသဖွယ် စီးဆင်းပေးရင်း အကျိုးပေးမှု၌က ပိုပြီးတန်ဖိုးကြီးမားလှပါတယ်။
ဧရာဝတီမြစ်ကြီးပေါ်မှ အမြင့်ပေ ၅၀၀ ခန့်ရှိတဲ့ ရေကာတာကြီးကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စင်ကပူနိုင်ငံအရွယ်အစားရှိ ရေအိုင်ကြီးကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များကိုပြင် ဆွဲဆောင်နိုင်တဲ့ ကချင်ပြည်ရဲ့ထင်ရှားတဲ့ သမိုင်းဝင် သဘာဝအမြွေအနှစ်ပြယုဒ်၊ မေခနဲ့ မေလိခမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာ “မြစ်ဆုံ” ဆိုတာ ပထမဆုံး ဧရာမ ရေအိုင်ကြီးထဲ နှစ်မြှပ်ပျောက်ကွယ် ပျက်စီးသွားမှာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရဲ့သဘာဝအမြွေအနှစ်၊ ယဉ်ကျေးမှုအမြွေအနှစ်တွေဆိုတာ ပြည်မတွေဆီကိုပဲ မျက်နှာမူ ဗဟိုပြုကြရတော့မှာပါ။
မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီရေကာတာကြီး တည်ဆောက်
ခြင်းရဲ့နောက်ကွယ်မှာ အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများအတွက် အဓိကအားဖြင့် နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးအကျိုးအမြတ်တွေ ရရှိကောင်း ရရှိနိုင်ပေလိမ့်မယ်။ ၎င်း အကျိုးအမြတ်သက်သက်နဲ့ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို အသုံးချပြီး အများလူထုရဲ့ အသက်အိုးအိမ်အတွက် ကြီးမားတဲ့ ထိခိုက်ပျက်စီး ဆုံးရှုံးမှုများကို ပြင်ဆင်ပေးခြင်းဟာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းဆိုးဖြစ်ရပ်ကို ဖန်တီးပေးခြင်းသာ ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်။ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီ ရေကာတာကြီးကြောင့် ဒေသခံလူထုများကို လူလုပ်ဘေးဒဏ်သင့်တဲ့ ဒုတိယနီပေါ သမိုင်းဆိုးစာမျက်နှာမျိုးထဲ မကျရောက်ပါစေနဲ့လို့ ဆန္ဒပြုပါတယ်။
မြန်မာလူထုများစွာအတွက် ခေတ်အဆက်ဆက်ရဲ့ အသက်သွေးကြောသဖွယ် တည်ရှိပေးတဲ့ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးဟာ လူထုရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝအတွက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ စားဝတ်နေရေး၊ စက်မှုလက်မှု၊ ကုန်သွယ်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ စည်းလုံးညီညွှတ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ အနုပညာ စတဲ့ အရေးပေါင်းများစွာအတွက် တန်ဖိုးဖြတ်မရတဲ့ အကျိုးအမြတ်များ ပေးနေတဲ့ ကျေးဇူးရှင် မိခင်မြစ်ကြီးပါ။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးအကျိုးအမြတ်အား အသာစီးရယူနိုင်ရေး မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးကို တာကောကြီးနိုင်ငံအတွက် စတေးပေးရမယ်ဆိုတာ လွန်စွာမတရားရာ သက်ရောက်န်ုင်ပါတယ်။
မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီရေကာတာကြီးအရေး အောင်မြင်ဖို့/ တရားဝင်စေဖို့ ဝါဒမိုင်းတိုက်တဲ့ စည်းရုံးရေးတွေ ဘယ်လောက်ဘဲလုပ်လုပ်၊ အခြားနည်းပညာအကြောင်းပြချက်တွေ ဘယ်လောက်ဘဲ ချပြချပြ၊ ၎င်းဟာ သူများလင်/ သူများမယားကို စည်းရုံးပြီး အကြောင်းပြချက်တွေ ချပြကာ အပိုင်စီးဖို့ ကြံစည်တဲ့ မဖြစ်နိုင်သော လုပ်ရပ်မျိုးကဲ့သို့ ပါပဲ။
သဘာဝတရား၊ အရှိတရားအရ မလုပ်ကောင်း၊ မပြုကောင်းတဲ့အရာတွေကို လူတွေရဲ့ ကြံစည်ဖန်တီးမှုနဲ့ တရားဝင်အောင် အကြောင်းပြပြီး ပြုလုပ်ယုံနဲ့ မရပါဘူး။ သဘာဝတရားကို လူတွေ ဘယ်တော့မှ စိန်ခေါ်လို့ မရပါ။ မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီး သဘာဝအရ ဒီတိုင်းလွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းနေခြင်း၌က စီမံကိန်းမှ မပြောပလောက်တဲ့ (၁၀/၂၀ %) နုန်းထက် မိမိတို့ အိမ်ရှင်နိုင်ငံသူ/သားများအား အကျိုးအမြတ်ပေါင်း အဆတစ်ရာမက ရရှိစေပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ တနည်းအားဖြင့် မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးဟာ ကချင်ပြည်မှ ကမ္ဘာကျော် ကျောက်စိမ်းထုကြီးနဲ့ မြေရှားသတ္တုများထက် သာမန်ပြည်သူတွေကို တိုက်ရိုက်အကျိုးအမြတ်ပေးနေတဲ့ အကြီးမားဆုံးသော သဘာဝသယံဇာ အမွေအနှစ်ကြီး တစ်ခုလည်းဖြစ်ပါတယ်။
မြစ်ဆုံ ဧရာဝတီမြစ်ကြီးအရေးဟာ အထက်မှာတင်ပြသလို နိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်ရေးအကျိုးအမြတ်ထက် အဆပေါင်းများစွာ အရေးပါပြီး နိုင်ငံသူ/သားတိုင်းနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်တဲ့အရေး၊ လူသားအရေးနဲ့ သဘာဝတရားရေး ဖြစ်တာမို့ မည်သည့်အစိုးရ၊ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းမျိုးမဆို အများလူထုရဲ့ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်တဲ့ သဘောထားများအား လေးစားတန်ဖိုးထားဖို့ ပြည်သူတစ်ဦးအနေနဲ့ တင်ပြခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။
မှတ်ချက်။ ဤ post ဟာ မိမိတစ်ဦးတည်းရဲ့ သဘောထားသာဖြစ်ပြီး မည်သည့် အသင်းအဖွဲ့နဲ့မျှ မသက်ဆိုင်ပါ။
👉photos credit
