07/05/2026
Daeth neges rhai dyddiau yn ôl gan Saeed o ysgol SUMUD gyda diweddariad ac ambell stori gan drigolion Gaza. Dyma rannu 3 stori gyda chi o realiti eu sefyllfa heriol.
Nos Wener bydd noson arall yn Llanrwst i gefnogi gwaith yr ysgol yno.
Stori Suad
Mae Suad yn weddw ac yn fam i bedwar o blant bach.
Rwy’n byw yma yn Gaza.
Cyn imi golli fy ngŵr, roeddem yn byw mewn tŷ llawn gobaith a diogelwch — ein cartref teuluol sanctaidd.
Yna daeth hunllef y rhyfel. Collon ni fy ngŵr tra’r oedd yn dod adref ar ol nôl bwyd i ni, ac fe’n dadleolwyd, a’n symud o le i le nad oeddem erioed wedi dychmygu mynd iddynt. Nawr rwy’n byw mewn pabell gyda’m plant. Nid oes gennym unrhyw ffynhonnell incwm; dim ond ar gymorth o’r gwersyll neu gan roddwyr yr ydym yn dibynnu. Mae fy mhlant yn crio weithiau am eu bod eisiau prynu pethau o’r siop, ond nid oes gennym a***n ac does dim dyn yn y tŷ.
Mae prisiau’n uchel iawn yn y marchnadoedd, felly ni fedrwn brynu dim. Mae hyd yn oed nwyddau glanhau a bwyd yn ddrud iawn. Ar ben hynny, mae ein pabell wedi bod yma ers dros ddwy flynedd ac mae ganddi arogl ofnadwy. Mae un o’m plant wedi datblygu afiechydon croen nad ydw I yn gallu fforddio eu trin. Mae llygod mawr hefyd wedi ymddangos yn y pebyll, ac nid oes unrhyw eitemau hylendid personol ar gael. Rwy’n llenwi cynwysyddion dŵr i’m plant ac yn paratoi eu bwyd. Er hyn i gyd, rwy’n eu dysgu bob dydd ac yn eu paratoi ar gyfer yr ysgol.
Ac eto, ein unig olau o obaith yw fy mod yn feichiog gyda’m merch, ac y byddaf yn rhoi genedigaeth iddi — gan ddod â bywyd newydd a gobaith newydd i ni.
Stori Sarah
Roedd Sarah yn 12 oed yn 2023. Cyn y rhyfel, roedd hi’n byw mewn tŷ tawel gyda theulu cariadus. Roedd yn ferch ysgol uwchradd a oedd yn cario’i llyfr nodiadau i hobman.
Daeth yr ysgol i ben oherwydd y rhyfel — ond nid y llyfr nodiadau.
Fel llawer o blant a gollodd eu cartrefi ar ddechrau’r rhyfel ac a gafodd eu dadleoli bum gwaith i wahanol ardaloedd, tyfodd Sarah i fyny yng nghysgod y rhyfel. Nawr yn 15 oed, roedd hi bryd hynny yn blentyn diniwed nad oedd yn gwybod beth oedd goleuo tân, ymolchi mewn dŵr oer mewn tywydd rhewllyd, pobi bara â’i dwylo ei hun, neu olchi dillad heb beiriant golchi i helpu ei mam. Newidiodd y rhyfel Sarah o ferch fach ddiniwed i’n ferch ifanc sy’n creu gobaith a chynorthwyo’i theulu.
Ni ddiffoddodd gobaith Sarah erioed, ac ni chafodd ei phenderfyniad ei drechu drwy’r holl ddioddefaint. Daliodd i ysgrifennu. Gwahaniaethodd bob amser rhwng gwaith tŷ a’i hastudiaethau, er gwaethaf yr holl rwystrau: dim ysgolion yn yr ardal; perygl i’w bywyd pe bai’n mynd allan; dim rhyngrwyd na ffôn symudol i alluogi dysgu o bell. Thorodd hyn mohoni. Ym mhobman yr aeth, trodd dudalen newydd a dechrau ysgrifennu.
Heddiw, nid yw’n astudio, ond mae wedi dysgu sut i aros am obaith. Mae’n helpu ei mam, yn gofalu am ei brodyr a’i chwiorydd, ac yna’n dychwelyd at ei llyfr nodiadau. Mae’n breuddwydio am orffen ei hastudiaethau ryw ddydd — nid dim ond i lwyddo, ond i allu dweud:
“Roeddwn i yma, ac ni wnes i roi’r gorau iddi.”
Ac mae hi’n dweud hefyd:
“Fi yw Sarah. Rwy’n caru fy ngwlad ac rwy’n gobeithio dychwelyd adref. Rwy’n breuddwydio am deithio fel y gallaf wireddu fy mreuddwydion, a’u gwneud yn fyw gyda’m dwylo fy hun.”
Stori Mohammed
Fy enw i yw Mohammed, ac rwy’n dod o Gaza. Mae gen i deulu o wyth. Cyn y rhyfel, roeddwn yn byw mewn tŷ tawel gyda’m teulu a’m plant, ac roedd gen i swydd dda. Nawr, rwy’n byw mewn pabell ar ôl cael fy symud o un ardal i’r llall saith gwaith. Rwy’n weithiwr, ond collais fy modd o ennill bywoliaeth oherwydd y rhyfel, ac rwy’n dibynnu ar gymorth i fwydo fy nheulu. Am y tair blynedd diwethaf, rydym wedi bod yn byw mewn pabell ddirywiedig sy’n llawn llygod mawr a mosgitos. Dim ond twll yn y ddaear wedi’i orchuddio â lliain yw ein tŷ bach, ac nid oes gennym gegin o gwbl. Ddau ddiwrnod yn ôl, ymosododd llygoden ar fy merch ddwy oed a brathu ei throed. Cafodd eu gwenwyno, ond fe lwyddon ni i gael y driniaeth briodol iddi.
Mae gweddill fy nheulu a’m plant yn byw mewn ofn ac ansicrwydd cyson—ofn i’r rhyfel ddychwelyd, ofn y prinder bwyd a dŵr, ac ofn i’r llygod mawr yn ein hymosod eto. Mae’r plant yma angen dillad, cewynnau a llaeth. Mae’r merched hefyd angen dillad a blancedi. Ac fe ydym ni’r oedolion angen gallu diwallu anghenion sylfaenol y teulu. Rydym i gyd yn byw mewn un babell, ac nid oes unrhyw breifatrwydd i’r merched, yn enwedig gan fod ganddynt frodyr hŷn yn yr un babell. Bob bore rydym yn deffro i sefyll mewn ciw am ddŵr ac am y bwyd gwael ei ansawdd yn y gegin gawl. Rydym hefyd yn ciwio i brynu bara. Mae bywyd yma’n anhygoel o anodd; nid oes dim yn hawdd. Mae prisiau’n uchel iawn—does dim prisiau ‘normal’. Maent yn codi bob dydd fel y farchnad stoc; does dim byd yn sefydlog. Dim ond y rhai sydd â chyflog misol mawr, dros 1500 y teulu, sy’n gallu goroesi yma oherwydd fod costau byw mor uchel.
‘Rydym ni’n eistedd drwy’r dydd yn aros am obaith, yn gobeithio y daw’r haul un diwrnod â newyddion da y gallwn ddychwelyd i’n cartrefi ac i’n strydoedd.
Mohammed – Baglor mewn Cyfrifeg.
