09/07/2024
Old Kikongo - not official Kikongo, see Kituba.
Nkufi ya malongi ya Biblia.
CBM 40-39 Kikongo
1. Biblia kele Ndinga ya Nzambi .
Biblia kele nzila mosi kaka ya kulonguka mambu ya Nzambi. Yo ke zabisaka beto mambu yonso yina beto fwete zaba na yina me tala Nzambi mpi mambu yina Nzambi ke lombaka beto. Bansoniki ya mikanda 66 kele ya kupemama na Nzambi, yo yina Nzambi kele munkwa ya kyeleka ya Biblia. Tufwete wo tanganga lumbu yawonso.
Nkunga 119:89-112. Bisalu 17:11,12; 2 Timoteo 3:16,17, 2 Piere 1:21
Tala Malongi 3, 20, 37
2. Nsangu ya Mbote
Yai kele nsangu ya mbote ya Kimfumu ya Nzambi, yina ta tulama na ntoto, mpi ndolula ya masumu na nzila ya Yezu. Nsangu yai kele na Kuwakana ya Ntama ti na Kuwakana ya Mpa.
Kuyantika 22:17,18. Daniele 2:44. Matayo 4:23; 6:12-15; 24:14
Tala Dilongi 4
3. Nzambi i Mvangi a nza .
Bima yonso ya kele na zulu ti na ntoto kusalamaka na Nzambi mosi kaka ya kyeleka yina kele banda ntama mpi yina tavanda ntangu yonso. Nzambi kele bunkete, lunungu mpi mezaba mambu yonso.
Kuyantika 1 Bisalu 17:24-29 Nkunga 104
Tala Malongi 5, 16
4. Yesu ta vutuka na ntoto .
Luzingu ya Yezu kuyantikaka ntangu yandi butukaka bamvula kiteso ya 2 000 meluta. Yezu kudipesaka na luzolo yonso bonso kimenga sambu na masumu. Sambu Yezu vandaka ve ti disumu, Nzambi futumunaka yandi na bafwa mpi ntangu yai Yezu kele na zulu ti Tata na yandi. Yezu ta vutuka kuna bonso Ntotila ya nsi-ntoto.
Matayo 25:31-34 Bisalu 1:10,11 Bisalu 3:20,21 Kusonga 22:20 Tala Malongi 4, 8, 9
5. Kuvutuka ya Yezu me finama kibeni .
Mbikudulu ya Biblia ke lungana mpi bidimbu kele mingi bubu yai ya ke monisa nde kukwisa ya Yezu me kuma pene-pene. Mambu yango beto lenda tanga: kuvutuka ya Bayuda na insi na bo mpi kutulama ya Insi ya Izraele, kubwa ya minsiku ya bikalulu ya mbote, bantu yina vandaka kutula ve dikebi na Nzambi, mpi bampasi mingi ya nsi-ntoto.
Daniele 12:1,2. Ezekiele 37:1-4,11, Luka 21:24-33. 2 Timoteo 3:1-5 .
Tala Malongi 7, 8
6. Kimfumu kia Nzambi kikala va ntoto .
Kimfumu ya Izraele ya Kuwakana ya Ntama vandaka kimfumu ya Nzambi na ntoto na ntangu ya ntama. Yo ta vutuka ntangu Mfumu Yezu ta vutuka. Yandi ta yala tii kuna bambeni yonso ya Nzambi ta fwa. Ebuna nsi-ntoto ta vanda ya kukuka mpi Yezu Kristu ta pesa kimfumu na Nzambi.
1 Tusansu 29:23. Yeremia 3:17. Mishe 4:1-8. Kusonga 11:15
Tala Malongi 9, 11
7. Nzambi silaka Abrahami .
Abrahami (tata ya dikanda ya Bayuda) vandaka kutula ntima na Nzambi mpi yo yina bo silaka yandi nde yandi ta baka ntoto ya Izraele kimakulu mpi nde bana na yandi ta vanda dikanda ya nene. Abrahami silaka mpi nde yandi ta vanda ti mwana (Yezu Kristu) yina ta nata lusakumunu ya ndolula ya masumu. Muna mbotika tulenda vukana muna nsilu.
Kuyantika 13:14,15 Kuyantika 15:5,6 Kuyantika 22:15-18 Bagalatia 3:8,16,29
Tala Dilongi 12
8. Bayuda kele bantu ya Nzambi .
Bayuda kele bantu ya sipesiali ya Nzambi mpi bambangi ya luzingu mpi ya ngolo na Yandi. Sambu bo lemfukilaka ve Nzambi bo panzanaka na kati ya makanda ya nsi-ntoto. Nzambi ke vukisa ntangu yai Bayuda na Izraele mutindu Yandi silaka.
Yezaya 11:11,12 Yezaya 44:8 Ezekiele 36:16-24 Yezekiele 37:21,22 Baroma 9:3-5 Tala Leso 10, 13, 14
9. Yeruzalemi ta vanda kati-kati ya ntoto .
Kimfumu ya Nzambi tavanda na kati-kati ya Izraele kansi yo tafika ntoto ya mvimba. Yeruzalemi ta vanda ntu-mbanza ya nsi-ntoto. Bayuda yina ta ndima Yezu bonso Mesia na bo ntangu yandi ta vutuka ta zinga bonso bantu yina ke fwaka na kimfumu na yandi mpi ta kuma dikanda ya ntete. Bantu yina ke fwaka yina ta katuka na makanda ya nkaka ta kwisa na Yeruzalemi sambu na kusambila mpi kulonguka banzila ya Nzambi.
Yeremia 3:17. Mishe 4:1,2. Zekaria 12:10. Zakaria 14:16 Matayo 5:34,35.
Tala Malongi 9, 11
10. Nzambi wasia nsilulu kwa Davidi .
Bo silaka Ntotila Davidi nde yandi ta vanda ti mwana yina ta vanda na kiti na yandi ya kimfumu kimakulu. Mbikudulu yai ketadila Yezu yina tayala katuka na Yeruzalemi ntangu yandi tavutuka sambu na kuvutula kimfumu ya Nzambi na ntoto.
2 Samuele 7:12-16. 1 Tusansu 17:10-14. Nkunga 89:35,36. Evanzile ya Luka 1:30-33, Tala Malongi 9, 10, 13, 15
11. Yezu kele Mwana ya Nzambi .
Yezu kuvandaka ve na luzingu na ntwala ya lubutuku na yandi. Yezu kele Mwana ya Nzambi sambu yandi bakaka divumu na kisalu ya Mpeve Santu na mama na yandi, Maria. Ke vena muntu ko wakala muna diambu diadi. Nzambi vandaka ntangu yonso nene kuluta Mfumu Yezu mpi yandi ta vanda ntangu yonso.
Matayo 1:20-25 . Yoane 14:28. Baroma 1:3,4. Ngalatia 4:4. 1 Piere 1:20
Tala Malongi 16, 17
12. Yezu vandaka kuzinga luzingu ya kukonda masumu .
Na ntwala ya lufwa na yandi Yezu vandaka ti kimuntu ya kimuntu bonso beto, kansi sambu Nzambi vandaka Tata na yandi yandi vandaka kaka ve muntu ya mpamba. Yezu nungaka mimekamu yonso mpi zingaka luzingu mosi ya kukuka sambu na kulemfuka na luzolo ya Tata na yandi. Yandi songaka beto kikalulu ya Nzambi mpi pesaka beto mbandu ya beto fwete landa.
Yezaya 53:5,12. 2 Bakorinto 5:21 . Baebreo 4:15. 1 Piere 2:22
Tala Malongi 6, 16, 17, 18
13. Yezu me fwa na kulunsi sambu na beto .
Yezu Kristu kele na kati-kati ya lukanu ya Nzambi. Yandi katukaka na Adami mpi yo yina yandi vandaka muntu ya ke fwaka bonso beto. Sambu yandi vandaka ve ti masumu mpi yandi ndimaka kufwa na kulunsi bonso kimenga, yandi kele ti ngolo ya kukatula masumu ya bantu yina ke fwaka ti yandi na mbotika.
Yoane 1:29 Yoane 3:16 1 Korinto 5:7 Galatia 1:4.
Tala Malongi 6, 17, 18, 31
14. Yezu me futumuka na maziamu .
Sambu Yezu salaka ve disumu, Nzambi futumunaka yandi na bafwa mpi pesaka yandi luzingu ya kukonda kufwa. Yandi kele ntangu yai ti kimuntu bonso ya Nzambi mpi yandi me tombukaka na zulu ya bawanzio. Bantu yina fwaka na Kristu ta futumuka mpi na bafwa na kuvutuka na yandi mpi bo ta baka luzingu ya kukonda kufwa na ntangu ya kusambisa.
Luka 24:36-43 Bisalu 2:24 Bisalu 17:31 1 Bakorinto 15:22,23
Tala Malongi 16, 18, 19, 25
15. Mpeve Yanlongo i ngolo za Nzambi .
Mpeve Santu kele ngolo ya Nzambi mpi yandi kele ve muntu ya kukabwana. Yo kele ve ti luzingu ya kukabwana. Na Mpeve na yandi, Nzambi salaka mpi ke sadisaka lugangu yonso, yandi kele bisika yonso mpi yandi me zaba mambu yonso.
Luka 1:35 Bisalu 10:38 2 Piere 1:21
Tala Dilongi 20
16. Mpeve Santu Makabu vandaka sambu na balukanu ya sikisiki .
Na mabaku fyoti, Nzambi kupesaka bantu yankaka makuki ya sipesiali. Bantumwa bakaka makabu ya Mpeve Santu sambu na kusadisa bo na kusamuna. Makabu ya kimpeve kuvandaka dyaka ve na mfunu ntangu kisalu ya kusonika Biblia kumanaka mpi ntangu dibundu ya ntete kusalamaka. Ka vena muntu ko una ye Makabu ma Mpeve Santu o unu.
Marko 16:15-18 . Bisalu 2. Bisalu 8:9-24. 1 Bakorinto 13:8.
Tala Dilongi 21
17. E mfutu a masumu i lufwa .
Adami salamaka na putulu. Lufwa kele ndola ya disumu, yo yina Adami vutukaka na ntoto. Bantu yonso (katula kaka Yezu) ke salaka masumu mpi yo yina bo yonso ke fwaka. Ata kitini mosi ve ya nitu ya muntu ke landaka na nima ya lufwa. Kana bantu kuzaba ve mpi kupesa ve mvutu na Nsangu ya Mbote bo ta fwa.
Kuyantika 3:17-19. Longi 9:5-10 . Baroma 5:12. Roma 6:23.
Tala Malongi 6, 18, 22, 23, 30
18. ‘Bilungi’ na Biblia ke tendulaka mbala mingi maziamu .
‘Bilungi’ (katuka na ‘sheole’ to ‘hades’) ketendula maziamu. ‘Gehena’ vandaka kisika yina vandaka penepene ya Yeruzalemi kisika bo vandaka kuyoka bamvindu, mpi bo vandaka kusadila yo bonso kidimbu ya lufwa ya mvimba ya bantu ya mbi. Lufutu ya masumu kele lufwa – mpasi ya kukonda nsuka ve na nima ya lufwa.
Nkunga 6:5. Bisalu 2:27 Marko 9:43-48.
Tala Dilongi 23
19. Dikabu ya Nzambi kele luzingu ya kukonda nsuka .
Ke tulendi kuyivuluza ko. Kansi muna nkenda za Nzambi tulenda vwa moyo a mvu ya mvu, avo tuna ye lukwikilu yo vanga luzolo lwa Nzambi.
Yoane 17:1-3 Baroma 2:6-8 Baroma 6:23
Tala Dilongi 24
20. Lufutumuku ya bafwa ta vanda .
Ntangu yandi ta vutuka, Mfumu Yezu ta basisa na maziamu bantu yina me zwa dibaku ya kupesa mvutu na nsangu ya luguluku ya Nsangu ya Mbote, bantu ya kwikama ti ya kukonda kwikama. Kansi bantu yina zabaka Nsangu ya Mbote ve, bo ta futumuka ve.
Nkunga 49:20 Yoane 5:28,29 1 Korinto 15:12-21 2 Timoteo 4:12.
Tala Malongi 19, 25
21. Lumbu kia mfundusu kikala .
Bantu ya me zaba ye me bakisa Nsangu ya Mbote ta monana na ntwala ya Mfumu Yezu Kristu, zuzi ya lunungu, na kuvutuka na yandi na ntoto. Bo ta baka ndola ya lufwa ya nsuka to bo ta pesa bo luzingu ya kukonda kufwa. Makanda yina ta telamina Kristu Yezu na kuvutuka na yandi ta baka ndola.
Daniele 12:1,2 Yoane 5:28,29 2 Bakorinto 5:10 2 Tesalonika 1:7-9.
Tala Malongi 7, 26
22. Luzingu ya kukonda kufwa sambu na bakwikidi ya kieleka .
Bakwikidi yina me kuma bantu ya kukonda kufwa ta sadila Mfumu Yezu na ntoto mpi, na nsi na yandi, bo ta yala bantu ya ke fwaka. Basantu yai ta vanda na mavimpi ya kukuka mpi ta vanda na kiese ntangu bo ta longa bantu yina ke fwaka mambu ya Nzambi mpi ta kumisa ntoto kisika mosi ya kitoko, mpi ta yidika yo sambu Nzambi yandi mosi kuzinga ti bantu.
Nkunga 37:9-11,22 Yezaya 35 Daniele 7:27 Kusonga 20:4.
Tala Malongi 6, 25, 26, 27
23. Bawanzio kele binati-nsangu ya Nzambi .
Nzambi salaka bawanzio sambu bo vanda bansadi na yandi kimakulu. Ke besumukanga ko, ke befwanga ko ngatu sompana. Bo ke lungisaka ntangu yonso luzolo ya Nzambi mpi ke kebaka bakwikidi ya kieleka (basantu).
Kubasika 23:20-21 Nkunga 34:7 Nkunga 103:20 Luka 20:34-36 Baebreo 1:13,14
Tala Dilongi 28
24. Diabulu ye Satana
Tuvukumunwanga mu sumuka mu kuma kia zolela yeto kibeni. Ngogo ‘diabulu’ ketendula masumu ya bantu. Ngogo ‘satana’ ke tendula mbeni, mpi yo lenda tendula mbeni ya mbote to ya mbi. ‘Satana’ lenda salama sambu na kutubila konso kima yina kele kimbeni ti Nzambi, ata mpi konso kima yina kele masumu. Ke vena mbasi ambi ko ngatu nkwa nkuma wawonso ufilanga wantu mu vanga mambu mambi.
Matayo 16:23. Yoane 8:44. Bisalu 10:38. Yakobo 1:14
Tala Malongi 29, 30
25. Mademo, mpeve zasumuka .
‘Demo’ kele ngogo yina bo kesadilaka sambu na kutubila banzambi to biteki ya luvunu. Bo vandaka kutuba nde bantu yina vandaka ti bikalulu ya kuyituka vandaka ti diabulu. Bubu yai, maladi yai lenda sadisama na nsadisa ya bankisi. Ke vena ngolo za mwanda zambi ko zitwasanga mpasi ova nza.
Nkunga 106:36-38 . 1 Bakorinto 10:18-21 . Matayo 8:16,17 Tala Dilongi 29
26. Beto yonso fwete balula ntima .
Beto fwete bakisa nde beto kele bantu ya masumu mpi kudiyangisa mpenza sambu na bangindu mpi mambu na beto yonso ya mbi. O viluka o ntima divavanga vo muntu kasoba emvimba o ntima.
Nkunga 51:1-10. Matayo 4:17. Luka 13:1-5. Bisalu 3:19; 17:30. Tala Malongi 30, 31
27. Mbotika ya bambuta na masa .
Yo kele mfunu mingi na kukwikila na malongi ya Biblia, na kubalula ntima na masumu na beto mpi na nima kubaka mbotika. Mbotika kele kuzika muntu ya mvimba na masa. Yo kele kidimbu ya kufwa ti Kristu mpi ya kufutumuka na luzingu ya mpa.
Matayo 28:19,20 Marko 16:16 Bisalu 2:38 Baroma 6:1-11
Tala Malongi 6, 18, 31
28. Bakristu ke nwanaka ve .
O nlandi a Kristu kafwete sadila nkuma ko ngatu kota muna salu kia kisoladi yovo kia mapolisia. Yandi fwete zola bambeni na yandi mpi banduku na yandi.
Matayo 5:39-48 Matayo 26:52
Luka 6:27-29 Tala Dilongi 34
29. Makwela ma Kikristu .
Nzambi wakana vo yakala kakala ye nkento mosi kaka. Mukwikidi yina me bakaka mbotika fwete kwela ve muntu yina kele ve Mukristu. Ke difwete kala ko yo vukana yo muntu kuna mbazi a longo ye Akristu ke bafwete vonda longo ko. Makwela kele kidimbu ya Kristu ti ya dibundu ya kieleka.
Kuyantika 2:21-24
Matayo 19:3-6 .
Baebreo 13:4 .
Baefezo 5:25-32
Tala Malongi 32, 33
30. Kisalu na beto na Leta .
Bakristu fwete zitisa bansiku yonso ya insi na bo, katula kaka kana yo ke wakana ve ti bansiku ya Nzambi. Sambu bo kele bantu ya Kimfumu ya Nzambi bo lenda pesa ve ntangu mpi ngolo na bo na mambu ya politiki ya konso luyalu ya nsi-ntoto. Bo lenda vanda bamfumu yina ke telaminaka Nzambi yina Nzambi me ponaka sambu na lukanu na Yandi.
Matayo 22:21 Baroma 13:1-7 1 Piere 2:17
Tala Dilongi 34
31. Bakristu lenda samba sambu na ndolula ya masumu .
Kisambu kele dibaku ya kukumisa mpi kupesa Nzambi matondo. Muna sambu tulenda lomba luludiku lwa Nzambi muna zingu kieto. Mfumu Yezu kele na zulu, yandi kesala bonso nganga-Nzambi sambu na balongoki na yandi mpi yandi kelomba Nzambi na kulolula masumu na bo. Yai kele mosi na kati ya mabaku ya kuvanda na Kristu. Ke vena mfunu wa nganga zakaka ko.
Filipi 4:6 1 Timoteo 2:5 Baebreo 7:24-26 1 Yoane 1:9.
Tala Dilongi 35
32. Kinduku na lufwa ya Yezu .
Bakristu ya kieleka ke vukanaka mbala mosi konso mposo sambu na kusungimina lufwa ya Yezu. Na lusambu yai, bo ke kabulaka mampa ti vinu, yina Yezu tubaka nde yo kele bidimbu ya yandi, sambu na kuyibusa beto kimenga na yandi.
Marko 14:22-25 . Luka 22:14-20 . 1 Bakorinto 11:23-28
Tala Malongi 36, 38
33. Kimvuka ya kieleka .
Kimvuka ti Nzambi ti Mfumu Yezu lenda vanda kaka na bantu yina ke kwikilaka mpi ke sadilaka malongi ya Biblia yina Mfumu ti balongoki na yandi longaka na mvu-nkama ya ntete. Bantu ya Kristu-Adelfi ke vandaka na kinduku ya kitoko ti mafunda ya bampangi ya babakala mpi ya bankento na bansi mingi.
Bisalu 2:41,42. Baebreo 10:24,25. 1 Yoane 1:3-7.
Tala Dilongi 38
34. Luzingu ya kikristu .
Bakwikidi ya me bakaka mbotika fwete landa mbandu ya Mfumu Yezu na luzingu na bo. Na mambu yonso ya bo ke sala bo fwete pesa Nzambi lukumu mpi nkembo.
Matayo 5 Roma 12 Kolosai 3:1-17
Tala Dilongi 36
35. Nkumbu a Nsangu za Mbote .
Nzambi ke binga bantu ya makanda yonso na kulanda Mfumu Yezu mpi na kuyilama sambu na kimfumu na yandi yina ke kwisa. Nga ovana mvutu muna diambu diadi?
Matayo 16:24-26 Bisalu 15:14 1 Bakorinto 1:26,27
Tala Malongi 36, 40
Baverse ya nsuka ya kulonguka: Bisalu 17:30-31
Misioni ya Biblia ya Christadelphie, Box CBM, 404 Lane Shaftmoor, Birmingham, B28 8SZ, UK
